Φράσεις που… σκοτώνουν!

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ τη σύνταξη, από ομάδα ερευνητών του Τμήματος Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, στην Αγγλία, ενός εκτενούς, όπως τελικά προέκυψε, καταλόγου με «τις φράσεις που μας εκνευρίζουν», είπαμε και εμείς, χωρίς, εννοείται «επιστημονικό υπόβαθρο», να δοκιμάσουμε κάτι παρεμφερές, απευθυνόμενοι στους αναγνώστες μας οι οποίοι, πράγματι, μας έδωσαν πλούσιο υλικό. Ενα μεγάλο μέρος από αυτό, θα παρουσιάσουμε σήμερα και, εάν χρειαστεί, θα συνεχίσουμε άλλη μέρα.

ΜΙΛΑΜΕ, λοιπόν, για «φράσεις που μας εκνευρίζουν». Μεμονωμένα, αρκετές από αυτές, είναι «μια χαρά φράσεις», και καθ’ όλα αποδεκτές. Ο τρόπος, όμως, που χρησιμοποιούνται (το ύφος, για παράδειγμα, με το οποίο λέγονται), είναι αυτός που τις καθιστά εκνευριστικές. Τόσο, μάλιστα, που, όπως μας έγραψαν πολλοί αναγνώστες μας, όπως χαρακτηριστικά ο κ. Πέτρος Νικολαΐδης από τη Νίκαια, «σού ‘ρχεται καμιά φορά, αυτόν που τη λέει, να αρχίσεις να τον βαράς ώσπου να τον φυτέψεις». Μια τέτοια φράση (που είναι «μια χαρά» από μόνη της, αλλά σου σπάει τα νεύρα με τον τρόπο που λέγεται), είναι η «να ‘στε καλά».

Φράση, που ευδοκιμεί ιδιαίτερα, και αυτή, στις «ελαφρές» εκπομπές της τηλεόρασης – αυτές που καταγίνονται, κυρίως, με το λεγόμενο «λάιφ-στάιλ», επίσης αποκρουστική έκφραση και αυτή!

ΙΣΗΣ «ισχύος» εκνευρισμό προκαλεί και η… έκφραση «απλά». Μία μόνο λέξη, θαυμάσια κατά τα άλλα, όμως έτσι όπως «εκτοξεύεται» για ψύλλου πήδημα, καθίσταται άκρως επικίνδυνη. Για τα νεύρα μας. Παρόμοια, δυσμενή επίπτωση για την υγεία μας έχει η κατάχρηση μιας άλλης, «μόνης» λέξης. Της «κυριολεκτικά». Και έπεται, με ανάλογο βαθμό επικινδυνότητας και η λέξη «απόλυτος», σε όλα τα γένη. Είναι η αγαπημένη λέξη της διαφημιστικής αγοράς και των φωστήρων του μάρκετινγκ. «Το απόλυτο αυτοκίνητο», με «την απόλυτη τεχνολογία», για «την απόλυτη απόλαυση» και, βεβαίως, για το απόλυτο «σπάσιμο» των νεύρων μας.

ΣΤΗΝ τηλεοπτική «γλωσσολογική ζούγκλα», ύστερα από όλα αυτά, και άλλα πολλά που θα δούμε στις συνέχειες αυτής της μικρής «έρευνας», πώς να μην ευδοκιμήσει μια άλλη εκνευριστική φράση, όπως η «έχω μια χάλια ψυχολογία», που συνήθως εκστομίζεται από τηλεοπτικούς αστέρες, που όντως χρήζουν κάποιας ψυχολογικής επιδιόρθωσης, αλλά δεν το ξέρουν. Οταν λένε πως έχουν «μια χάλια ψυχολογία», συνήθως εννοούν ότι έχει καιρό να ασχοληθεί η δημοσιότης μαζί τους. Είναι αυτό που λέμε «εμμέσως πλην σαφώς», που επίσης βρίσκεται πολύ ψηλά στην κατάταξη των φράσεων (δημοσιογραφικής υπεργολαβίας!) που μας εκνευρίζουν.

Η ΦΡΑΣΗ «δεν το πιστεύω», ψωμοτύρι πια στα στόματα ολωνών, έχει χάσει το νόημα για το οποίο… προορίζεται, και που είναι άμεσα συνδεδεμένο με το στοιχείο της πραγματικής έκπληξης. Οπως χρησιμοποιείται σήμερα, μπορεί κάλλιστα να αντικαθιστά άλλες φράσεις όπως «τι μας λες;» (με έκπληξη, ή και απαξιωτικά), «πολύ βαρετό» (εάν θέλεις να απαλλαγείς από κάποιον αλλά δεν θέλεις και να τον προσβάλεις), ή «πόσο μαλάκας μπορεί να είσαι;» (εάν θέλεις και να απαλλαγείς από αυτόν, και να τον προσβάλεις). «Εχω την αίσθηση» (άλλη φράση-δολοφόνος και αυτή), όμως, πως είναι τόσες πολλές τελικά αυτές οι εκνευριστικές φράσεις, που θα πρέπει να συνεχίσουμε και την ερχόμενη εβδομάδα. Οπως θα ‘λεγε και ο παρουσιαστής, «δυστυχώς δεν έχω άλλο χρόνο, πρέπει να κλείσουμε. Να ‘στε καλά».

ΗΜΕΡΑ του ποδοσφαίρου η χθεσινή -εκεί κι αν πάνε σύννεφο οι φράσεις-κλισέ που μπορούν και αυτές, εύκολα και… με την αξία τους, να προστεθούν στον κατάλογο των εκνευριστικών φράσεων, στον οποίο συνεισφέρουν, πράγματι με πολύ μεγάλο αριθμό e-mails, οι αναγνώστες μας. Ιδού λοιπόν, κατ’ αρχάς σήμερα, του ποδοσφαίρου τα εκνευριστικά:

* «Στην επανάληψη του αγώνα…» (εννοούν το β’ ημίχρονο).

* «Η μπάλα καταλήγει απελπιστικά άουτ».

* «Ενα γκολ πέρα από κάθε φαντασία». (Ακούγεται συνεχώς, μέχρι σπασίματος νεύρων, και στην τελευταία τηλεοπτική διαφήμιση του ΟΠΑΠ.)

* «Δεν διεκδικεί δάφνες ποιότητας το ματς». (Ζω για τη στιγμή που θα ακούσω για ένα ματς ότι είναι υποψήφιο για δάφνες ποιότητας, μας γράφει ο αναγνώστης μας κ. Θωμάς Παπαλιάγκας.)

* «Εφτασε στην πηγή, μα νερό δεν ήπιε». (Λέγεται συνήθως για ομάδες που φτάνουν πολύ κοντά στη νίκη, αλλά τελικά δεν καταφέρνουν να την πάρουν.)

* «Την κοίταξε στα μάτια». (Δηλαδή, στάθηκε στο ύψος της. Δεν φοβήθηκε τον αντίπαλο. Είναι η αγαπημένη φράση όσων έχουν το σύνδρομο του μικρού.)

ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΑ ακόμη από τους αναγνώστες μας:

* «Επέτρεψέ μου να κάνω τον δικηγόρο του διαβόλου». (Χρησιμοποιείται συνήθως σε συνεντεύξεις όπου ο δημοσιογράφος/παρουσιαστής συνήθως έχει γλείψει πατόκορφα τον συνεντευξιαζόμενο.)

* «Είναι θεά». (Φράση unisex!)

* «Σωστό κι αυτό…».

* «Στην τελική». (Ξεχάστε την ευθεία. Για ανάλυση μιλάει ο μεγάλος.)

* «Διασταύρωσαν τα ξίφη τους».

* «Για να είμαι ειλικρινής». (Γιατί να μην είσαι, μεγάλε;)

*«Είμαι πολύ ειλικρινής». (Αλαφροΐσκιωτος/η «επώνυμος/η», απαντώντας στην ερώτηση «ποιο είναι το μεγαλύτερο ελάττωμά σας;».)

* «Η χώρα που γέννησε τον πολιτισμό».

«Εμένα μου λες…»

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεισφορά στη στήλη, απρόσμενη και καλοδεχούμενη, ας ήρθε μέσα από τις σελίδες ενός μικρού βιβλίου, που έχει τίτλο «Εμένα μου λες…», μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» και γράφτηκε από τον δικό μας Δημήτρη Γκιώνη, επί χρόνια υπεύθυνο των πολιτιστικών μας σελίδων. Σπαρταριστό (αν το δεις μόνο με χιούμορ), μελαγχολικό (αν το σκεφτείς πιο σοβαρά), το κεφάλαιο στο οποίο αναφέρεται στα όσα απίθανα ακούγονται σχεδόν καθημερινώς από τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης. Ιδού ένα… απάνθισμα:

«Αποκλειστικό. Αποκαλυπτικό. Απίστευτο. Πρωτοφανές. Ενα θέμα που θα συζητηθεί. Αναυδη έμεινε η κοινή γνώμη. Ανάστατη. Αφωνη. Ιστορίες καθημερινής τρέλας. Αγωνία για (οτιδήποτε). Θρίλερ. Επεσαν από τα σύννεφα. Ανθρωπος της διπλανής πόρτας. Υπεράνω υποψίας. Με κομμένη την ανάσα. Σοκ προκάλεσε. Πάγωσαν. Δεν πίστευαν στα μάτια τους. Σκηνικό τρόμου. Πανικός. Χαμός. Συγκλονιστικές μαρτυρίες. Στο έλεος των κακοποιών. Οι ληστές διέφυγαν ανενόχλητοι. Η αστυνομία έχει εξαπολύσει ανθρωποκυνηγητό. Εξετάζονται όλα τα ενδεχόμενα. Το μαχαίρι στο κόκκαλο. Ξεχείλισε το ποτήρι της οργής. Ακραία καιρικά φαινόμενα. Σε πύρινο κλοιό. Μετράνε τις πληγές τους. Αγιο είχε. Στη γειτονιά των αγγέλων. Δήλωση με πολλούς αποδέκτες. Ανοίγουν οι ασκοί. Ανέβηκαν οι τόνοι. Κορυφώνονται οι εκδηλώσεις. Με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Αρωμα εκλογών».

ΥΓ.: Και το «καλύτερο» απ’ όλα, που, εκτός από ανέκδοτο πολλές φορές, πάντα σου σπάει τα νεύρα: «Εχω εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη».


ΧΡΗΣΤΟΣ  ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ