ΣΟΛΟΙΚΙΣΜΟΙ

@ Η λέξη “λάθος” είναι ουσιαστικό κι όχι επίθετο. Λοιπόν …είναι λάθος το να λέμε “έχεις λάθος γνώμη”, αλλά “λανθασμένη γνώμη”, “πήρα λάθος απόφαση”, αλλά “λανθασμένη απόφαση”.

@ Η συνάδελφος του συνάδελφου είναι κι αυτή συνάδελφος κι όχι συναδέλφισσα.

@ Λέμε “ανεξαρτήτως φύλου”, κι όχι ανεξαρτήτου φύλου” ή “ανεξαρτήτως εθνικότητας” κι όχι “ανεξαρτήτου εθνικότητας”.

@ “Ποιούμαι την νήσσαν” είναι το σωστό κι όχι “ποιώ την νήσσαν”, όπως θα λέγαμε “προσποιούμαι την νήσσαν”. Εκτός κι αν έχουμε σκοπό να κάνουμε μια πάπια με πορτοκάλι.

@ Δεν λέμε “τρέχω το θέμα” αλλά “επισπεύδω το θέμα” ή “προωθώ το θέμα” ή “επιταχύνω το θέμα”.

@ Κάνουμε “Πρόσκληση σε συγκέντρωση” κι όχι “κάλεσμα σε μάζωξη”.

@ Ο θάνατος δεν μπορεί να είναι «στιγμιαίος», αλλά ακαριαίος. Το στιγμιαίο είναι νομικός όρος και αφορά έγκλημα, στιγμιαίο έγκλημα.

@ Αλείβω γράφεται με –ει. Όμως αλοιφή με –οι.

@ Αμείβω γράφεται με –ει. Όμως αμοιβή με –οι.

@ Άλλο κατ’ αρχήν κι άλλο κατ’ αρχάς. Το κατ’ αρχήν σημαίνει κατά βάσιν, στα βασικά του σημεία. Το κατ’ αρχάς σημαίνει αρχικά, στην αρχή. Μπορεί δε να αντικατασταθεί από το «πρώτα».
Πχ. Συμφωνώ κατ’ αρχήν μαζί σου, αλλά στις λεπτομέρειες διαφωνώ.
Κατ’ αρχάς ας δούμε ποιό είναι το πρόβλημα.

@ Το επίρρημα πριν συνοδεύεται από το από. Πχ. Πριν από λίγο και όχι «Πριν λίγο». Πριν από χρόνια και όχι «Πριν χρόνια».

@ Εξ οικείων τα βέλη: Δικοί μας άνθρωποι μας επιτίθενται. Δεν λέμε «Εξ ιδίων τα βέλη».

@ Εξ ιδίων τα αλλότρια: Με υπόδειγμα τον εαυτό μας βγάζουμε συμπεράσματα για τους άλλους. Θεωρούμε πως οι άλλοι πράττουν όπως κι εμείς.

@ “Μη με ερίζετε” (τηλεόραση). Μην τον ερίζετε, μπορείτε όμως να τον αερίζετε.

@ “Είναι τύπος και υπογραμμών” (συνδικαλιστής οδηγός ταξί)

@ “Ακόμη κι αν είσαι ο Αβραάμ Πάπας” ΄Οχι ο Ισαάκ, αυτός είναι άλλος ! (συνδικαλιστής οδηγός ταξί)

@ “Από το υπουργείο διέρρευσαν την είδηση…” (δημοσιογράφος). Καθημερινά φαίνεται τις διαρρέουν τις ειδήσεις,αφού δεν υπάρχει ημέρα που να μην το ακούσει κανείς στην τηλεόραση.

@ “Πρόκειται για αντιβιοτικό ευρέου φάσματος” (τηλεόραση). Υπάρχουν προφανώς και ιρανού φάσματος, αιγυπτιακού κλπ! Αλλά τα ευρέου φάσματος είναι τα καλύτερα, να το ξέρετε!

@ “Μιλάμε για ακάρεα που υπάρχουν παντού• αλλά αυτό το ακάρεο το βλέπουμε;” (Τηλεοπτικός αστήρ, που φροντίζει για την υγεία μας, όχι τη γλωσσική συνήθως. / τηλεόραση βεβαίως) Κι είναι κι αρχαία λέξη το “άκαρι”. Άλλο άκαρι, άλλο κάρυ κι άλλο κάρο.

@ “Είναι μια πληροφορία που επεξεργάζεται από ειδικούς” (τηλεόραση και πάλι).

@ Κάποια από τα περιβόητα γυμνά του 1980 (με ψηλές, ξανθές ημίθεες που παρελαύνουν αποφασιστικά επάνω σε γόβες-στιλέτο) θα μπορούσαν να είχαν εμπνευστεί απο τη ναζιστική αισθητική της εφηβικής ηλικίας του. (παρέλαση ημιθέων γυναικών “πάνω” σε γόβες-στιλέτο… κι όχι “σε” πλατείες ή λεωφόρους. Τα γυμνά που εμπνέονται από μόνα τους… κι όχι τα εμπνεύστηκε ο καλλιτέχνης από… ) Βημαgazino 1.2.2004

@ < Τότε η Γλωσσολογική Κοινωνία των Παρισίων διακήρυξε ότι…
Ο πρόεδρος της Γλωσσολογικής Κοινωνίας των Παρισίων…
(Λύση γρίφου: Μεταφράζουμε σε “Κοινωνία” το Societé, παρότι “Εταιρεία” στην περίπτωσή μας). Η Καθημερινή 3.8.2003

@Πάνω απο 10.000 άτομα στην Αττική δεν έχουν πού την κεφαλή κλίνη
(Γραμμένο και με μαύρα γράμματα. Σου λέει, με τόση φτώχεια είναι δυνατόν να διαθέτουν και κρεβάτι;) Κυριακάτικη Ε. 10.8.2003

@ Ελληνορωσσική ρελάνς με φυσικό αέριο (Η ρελάνς γίνεται και με άλλα μέσα άραγε; Με πετρέλαιο ας πούμε; Ή με ηλεκτρισμό;) Η Καθημερινή 1.7.2007

@ Ο Ερντογκάν … πιστεύει στις προθέσεις του Καραμανλή και εκτιμά τη στήριξη που του παράσχει (Μα, αφού ήθελαν να γίνουν δημοσιογράφοι, γιατί έκαναν κοπάνα στα Νέα Ελληνικά;), Η Καθημερινή 1.7.2007

@ Θωράκιση ενάντια στο στρες υπόσχεται το ταπεινό σκόρδο συνδράμοντας αποφασιστικά τον οργανισμό (Μα, όταν προσλαμβάνουν δημοσιογράφους, γιατί δεν εξετάζουν αν οι υποψήφιοι έκαναν κοπάνα στα Νέα Ελληνικά;) περιοδικό Κ (Καθημερινής) 2.6.2007

@ Μιλήσαμε με ένα των επικεφαλών της πυροσβεστικής (Ανταποκριτής καναλιού. Καλά, συνηθισμένα αυτά εκεί) Ιούνιος 2008

@ Η Αυτού Μεγαλειότης η Βασίλισσα (Είπαμε να μπλέξουμε τα φύλα, αλλά και στο Πρωτόκολλο πια;) ΒΗΜΑDONA σε τίτλο.

@΄Εκκληση /Έκλυση: Κάνουμε έκκληση για εθελοντές δασοπροστασίας, αλλά έχουμε έκλυση αερίων και έκλυση ηθών.

@Εξάρτηση/Εξάρτιση/Εξάρτυση: Η μη εργαζόμενη σύζυγος έχει οικονομική εξάρτηση από τον άντρα της, η εξάρτιση του πλοίου είναι πλήρης αφού είναι καλά εξοπλισμένο με ό,τι απαιτείται για να έχει καλό και ασφαλές ταξίδι και ο φαντάρος κάνει άσκηση με πλήρη εξάρτυση, γιατί έχει αρματωθεί με όλον τον οπλισμό του.

@Πολυέλαιος/Πολυέλεος: Ο πολυέλαιος μάς φωτίζει, παλιότερα χρησιμοποιούσαν σε αυτόν, όχι ηλεκτρικές λάμπες, αλλά πολύ έλαιον (λάδι). Πολυέλεος είναι ο Θεός, που επιφυλάσσει για μας πολύ έλεος.

@Σωρός/Σορός: Ο σωρός από τα βιβλία πάνω στο γραφείο έχει φτάσει μέχρι το ταβάνι, αλλά η σορός του νεκρού αναμένεται να φτάσει αύριο.

@Ωδίνες/Οδύνη: Κατά τον τοκετό έχουμε ωδίνες, αλλά κατά το θάνατο οδύνη.

@Κενός/Καινός: Ο κενός είναι άδειος, όμως ο καινός είναι καινούργιος.

@Αίολος/Έωλος: Ο αίολος είναι αβάσιμος και ο έωλος ξεπερασμένος. Το επιχείρημά του είναι αίολο, αφού δεν στέκει και οι προτάσεις του έωλες, γιατί είναι ξεπερασμένες και μπαγιάτικες.

@Σατιρικός/Σατυρικός: Ένα θεατρικό έργο μπορεί να είναι σατιρικό, όμως μόνο δύο σατυρικά δράματα, που σχετίζονται δηλαδή με τους σατύρους, τους τραγοπόδαρους ακολούθους του Διονύσου, έχουν διασωθεί. Η επιθεώρηση κάνει σάτιρα, αλλά ο παιδεραστής είναι σάτυρος.

@ Πρέπει να βάλουμε «το δάκτυλο επί των τύπων των ήλων» (σε υπότιτλο σχολίου στην οθόνη της Τηλεόρασης Αλφα, 10.7.08)

@ Οι κάτοικοι συνδράμουν την πυροσβεστική (αφού το ΣΥΝΤΡΕΧΟΥΝ δεν το ξέρουν, ώστε να μπορέσουν ΝΑ ΣΥΝΔΡΑΜΟΥΝ, ας λένε κάτι πιο απλό, όπως “βοηθουν”, για παράδειγμα)

@ Στη δεξίωση που παρέθεσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας για … την 34η αποκατάσταση της Δημοκρατίας… (Τηλεόραση ΕΤ3, 24.7.08). Τελικά έπειτα απο τόσες φορές η αποκατάσταση είναι πλέον παιγνιδάκι.

@ Δεν ΕΙΧΑ ΒΑΛΕΙ ΓΙΑ ΣΚΟΠΟ αλλά ΕΙΧΑ ΒΑΛΕΙ ΣΚΟΠΟ.

@ To βιβλίο ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ αλλά ΗΤΑΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ.

@ Όχι ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΟΣΟ ΚΟΠΟ ΠΟΥ ΕΚΑΝΕ αλλά ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ ΤΟΣΟ ΚΟΠΟ ΠΟΥ ΕΚΑΝΕ.

@ Δεν ΗΤΑΝ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ αλλά ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ.

@ Ο Νομάρχης δεν ΕΔΕΙΞΕ ΕΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, αλλά ΕΔΕΙΞΕ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ.

@ Δεν ΥΠΗΡΕΤΗΣΕ ΓΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΩΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ αλλά ΥΠΗΡΕΤΗΣΕ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ.

 

 

ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΤΗΣ ΕΡΤ

Από τον Νίκο Μοσχονά

 

@”Τρεισήμισυ εκατομμύρια” ανέκραζαν περιχαρείς οι παρουσιαστές της ΝΕΤ στη μετάδοση της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών του Πεκίνου. Όμως τα εκατομμύρια όταν είναι ένα περισσότερα από δύο είναι τρία ως ουσιαστικό ουδετέρου γένους και αν είναι και μισό ακόμη, τότε γίνονται τριάμισυ και όχι τρεισήμισυ. Πάλι δεν προσέχαμε στο σχολείο, ε;

 

@ Ένα “Αρχιπέλαγο” διακοσίων νησιών στον Ειρηνικό μας πληροφόρησαν πως είναι μια χώρα. Γιατί δε λένε τότε και  “Αιγαίο Πέλαγο”;

 

@ Η αντιπροσωπία της Κούβα είχε “τεράστιους αθλητές”. Καλέ τρομάξαμε! Παρότι δεν προσδιόρισαν αν σε ύψος ή πάχος. Εκτός κι αν εννοούσαν πολυάριθμη αντιπροσωπεία. Να είναι λέτε αυτό, ώστε να ξεφοβηθούμε;

 

@ Ο λαμπαδηδρόμος “έτρεχε με αργά βήματα”. Πάντως, κούτσα-κούτσα τα κατάφερε να …τρέξει αργά και να φτάσει να παραδώσει τη δάδα στον επόμενο!

 

@ Μας πληροφόρησαν επίσης οι τρεις φωστήρες της τρισηλίου κρατικής τηλεόρασης ότι η Πορτογαλία έχει νόμισμα το “Εσκούδο”. Τι μαθαίνεις καμιά φορά, όταν καλοπληρώνεις τους μονίμους κρατικούς υπαλλήλους! Κι εμείς που νομίζαμε πως η χώρα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει κόψει από το 2002 εκείνα τα ωραιότατα ευρώ,  που κυκλοφορούν και στην Ελλάδα…

Όσο για την Ανδόρα, μάθετε ότι εξακολουθεί να είναι “Πριγκηπάτο”, παρότι από το 1993 το Πολίτευμά της είναι Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Γιατί η ΕΡΤ δεν βάζει ένα επιπλέον χαράτσι στους λογαριασμούς της ΔΕΗ, ώστε να μπορέσει να αγοράσει την αναθεωρημένη ΔΟΜΗ; Με τις εφημερίδες την μοιράζουν τώρα πια!

@ To μέλλον της ελληνικής γλώσσας
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΕΛΟΥΔΗ
(Από την Ελευθεροτυπία, 23.8.2008)

Τα τεκμήρια για την ύπαρξη ενός νέου γλωσσικού προβλήματος στην Ελλάδα είναι περισσότερα και σημαντικότερα απ’ όσα παρουσίασα στην προηγούμενη παρέμβασή μου.
α) Είναι πρώτα πρώτα το φαινόμενο της γλωσσικής λαθοθηρίας, με την οποία μάλιστα ασχολούνται σε μερικές εφημερίδες ορισμένοι ειδικοί -και «ειδικοί»- συνεργάτες. Η πρόσφατη κυκλοφορία εγχειριδίου του τύπου «τα σωστά και τα λάθη στη χρήση της νεοελληνικής» προσπαθεί απλά να αξιοποιήσει εμπορικά και αυτό το, γλωσσικό, ναυάγιο του ελληνικού σχολείου.
Αυτήν την πηγή της σημερινής γλωσσικής ανεπάρκειας, την ελληνική παιδεία, παραγνωρίζει και παρακάμπτει ένας κρατικός θεσμός, το ΕΣΡ, με μια μοναδική στα ευρωπαϊκά «χρονικά» απόφασή του να επιβάλει χρηματικές ποινές για τα γλωσσικά λάθη στην τηλεόραση, γιατί «εκτός των λεκτικών και συντακτικών λαθών πλέον βλέπουμε ανορθόγραφες λεζάντες, που καταχωρίζονται στα βραδινά κυρίως δελτία ειδήσεων […]. Μάλιστα, αρκετές λεζάντες καταχωρίζονται σε ατονικό σύστημα. Δεν αποκλείεται σταδιακά να οδηγηθούμε και στη χρήση του λατινικού αλφαβήτου».
β) Είναι έπειτα η κινδυνολογία γύρω από τη νεοελληνική γλώσσα. Κύριος φορέας αυτής της γλωσσικής κινδυνολογίας ήταν στη δεκαετία του 1980 ο «Γλωσσικός Ομιλος», στον οποίο συμμετείχαν μερικοί σεσημασμένοι εθνικόφρονες γλωσσαμύντορες, σταυροφόροι μιας νέας γλωσσικής ξενηλασίας -τη φορά αυτή των αγγλικών επιδράσεων στη νέα ελληνική.
Η διείσδυση των αγγλικών στις ευρωπαϊκές γλώσσες είχε αρχίσει ήδη από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια και οφειλόταν στην πολιτική επικράτηση των μεγάλων «δυτικών» Δυνάμεων Αγγλίας και Αμερικής. Το φαινόμενο αυτού του νέου γλωσσικού μίγματος στην Ελλάδα, που εύστοχα ονομάστηκε greeklish, είχε το ακριβές αντίστοιχό του στο γαλλικό franglais και είχε γνωρίσει και στη Γαλλία τις ίδιες αντιδράσεις από τους ίδιους εθνικιστικούς κύκλους. Στην Ελλάδα, πολύ σημαντικότερη από τη διείσδυση της αγγλικής στο λεξικολογικό τής ελληνικής ήταν, με την είσοδο πολλών άκλιτων λέξεων, η διασάλευση του κλιτικού της συστήματος, αλλά και η ανασφάλεια στο φωνολογικό της.
Η αφετηρία και της νέας αυτής γλωσσικής κρίσης, όπως και σε άλλους τομείς του πολιτισμού, βρίσκεται στα χρόνια της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967: Στο βιβλίο «Εθνική γλώσσα», που κυκλοφόρησε από το «Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων» στα 1973, υπήρχαν ήδη τα σπέρματα, από τα οποία επρόκειτο να βλαστήσει η γλωσσική σύγχυση από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα. Υπάρχουν σ’ αυτό πολλές ενδείξεις, που αφήνουν να εννοηθεί ότι «ηθικός» αυτουργός αυτού του γλωσσολογικού τερατουργήματος ήταν ο άρτι εκκολαφθείς νεοσσός της γλωσσολογίας κ. Μπαμπινιώτης, που μόλις είχε παρουσιάσει την πρώτη τραγελαφική Γραμματική του (1967). Εκεί διατυπώνεται για πρώτη φορά, ανάμεσα σε πολλά άλλα, και η κινδυνολογία για τη «διάβρωση» της ελληνικής από τις ξένες γλώσσες: «Κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα από τας ξένας λέξεις, αι οποίαι συνεχώς πολιτογραφούνται και τείνουν να μεταβάλουν τον χαρακτήρα και την υφήν της».
Η λύση και αυτού του νέου «γλωσσικού προβλήματος» δεν μπορεί να υπαγορευτεί από κανέναν «ειδικό», όσο μπαμπινιώτης κι αν είναι αυτός -επιβάλλεται από την ίδια την ιστορική πραγματικότητα με τον τρόπο που ο Αλέξανδρος «έλυσε» τον Γόρδιο δεσμό: με το σπαθί του:
Οπως οι «εθνικές» γλώσσες είχαν επιβληθεί στα «εθνικά» κράτη με την επέκταση του πρωτογενούς καπιταλισμού και την άνοδο στην εξουσία της πρωτοαστικής τάξης, έτσι και τώρα, στην τελική φάση του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, η νέα υπερεθνική «κοινή», η αγγλική, επιβάλλεται, μαζί με τα άλλα στοιχεία του εποικοδομήματος, από την ακατάσχετη επέλαση του αμερικανικού επεκτατισμού.

Μπορούμε λοιπόν να προβλέψουμε ότι η θέση της ελληνικής, όπως και των πρώην μικρών «εθνικών» γλωσσών και χωρών, μέσα σ’ ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό σύστημα θα είναι ανάλογη με τη θέση των γλωσσικών ιδιωμάτων μέσα σ’ ένα μικρό ή μεγάλο «εθνικό» κράτος, όπως π.χ. της τσακωνικής, της κυπριακής ή της ποντιακής διαλέκτου -ή, για να περάσουμε σ’ έναν ήδη παγκοσμιοποιημένο χώρο, όπως είναι η θέση των εκατό και πλέον πρώην «εθνικών» γλωσσών μέσα στο πολυεθνικό και πολυγλωσσικό περιβάλλον της Αμερικής και της Αυστραλίας.
Και τότε το νέο «γλωσσικό» πρόβλημα δεν θα είναι πια ελληνικό αλλά αγγλικό: «Ντου γιου λάικ, μαντμαζέλ, δε γκρις;» (στίχος από «λαϊκό» τραγούδι) -ή: «Santouits» («ξενόγλωσση» επιγραφή σε μικρό «αναψυκτήριο»).

ΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ
Από το blog ΕΛΛΑΔΑ (ΓΛΩΣΣΑ-ΙΣΤΟΡΙΑ): http://adamantobabis.blogspot.com/

Γλωσσικό ζήτημα λεγόταν «η διαφορά που υπήρχε μέχρι το 1976 ανάμεσα στην προφορική γλώσσα του λαού και την επίσημη γραπτή».
Με την εμφάνιση του αττικισμού κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους αρχίζει για την ελληνική γλώσσα η διγλωσσία. Δηλ. ενώ π.χ. άλλοι έλεγαν “η τάξη της τάξης, οι τάξεις, ψάρι, λάδι, κυβέρνηση, κήρυκας, κρεοπώλης.., άλλοι έλεγαν “η τάξις, τση τάξης, οι τάξες, ιχθύς, ελαιόλαδο, κυβέρνησις, τελάλης, χασάπης, “…., άλλοι «η τάξις, της τάξεως, οι τάξεις, οψάριον, έλαιον, γκουβέρνο.., ανάλογα με την καταγωγή και την μόρφωση του καθενός. Προ αυτού, μοιραίως και δικαίως, έγινε ξεσηκωμός “κεκανονισμού” της γλώσσας από τους ανθρώπους των γραμμάτων (δημοσιογράφους, λογοτέχνες, συγγραφείς,..). Πώς όμως θα γινόταν αυτό δε συμφωνούσαν. Εμπρός σ’ αυτό άρχισε ένας πόλεμος επιχειρημάτων μεταξύ των καθαρευουσιάνων ( όπως έλεγαν τότε αυτούς που ήθελαν την επιστροφή στην αρχαία ελληνική και κυρίως στην της Αττικής του Ε’ π.Χ. αι. ) και των δημοτικιστών (όπως έλεγαν αυτούς που ήθελαν την νέα) – εξ αυτού και νεοελληνικό γλωσσικό ζήτημα.
Καθαρευουσιάνοι: Λ. Φωτιάδης, Α. Γαζής, Ν. Δούκας, Ν. Θεοτόκης, Π, Κοδρικάς, Π. Σούτσος, Κ. Κόντος, κ.α.
Δημοτικιστές: Ρήγας Φεραίος, Γ. Κωσταντάς, Δ. Φιλιππίδης, Ι. Βηλαράς, Α. Χριστόπουλος, Δ. Σολωμός, Δ. Βερναρδάκης, Γ. Ψυχάρης, Μ. Τριανταφυλλίδης κ.α.
Κάπου στην μέση ο Α. Κοραής.
Στο τέλος ανακατεύτηκε και η πολιτική! Οι κεντροδεξιοί από αρχαϊκό ελληνικό ρομαντισμό ήθελαν την επιστροφή στην αρχαία ελληνική, ως περίπου της Αττικής του 5ου π.Χ. αι., κάτι που δεν ήθελαν οι κεντροαριστεροί, επειδή αυτό το θεωρούσαν ουτοπία ή κάτι δύσκολο να επιτευχθεί. Αυτοί ήθελαν την ελληνική γλώσσα όπως την είχαν διαμορφώσει ο χρόνος και οι καταστάσεις. Τελικά επικράτησαν οι κεντροδεξιοί και στα σχολεία άρχισε η σχετική εκπαίδευση. Μέχρι να επιτευχθεί η επιθυμητή γλώσσα, οι Έλληνες μιλούσαν την νέα ελληνική κάπως όπως σήμερα, και έγραφαν στα επίσημα έγγραφα, στα σχολεία… αλλιώς, μια γλώσσα σχετική με την αρχαία διάλεκτο της Αττικής. Ενώ π.χ. οι Έλληνες έλεγαν “η Αθήνα, η τάξη….” έπρεπε να γράφουν ” Αι Αθήναι, η τάξις”.. Η γλώσσα αυτή λεγόταν από τους αρχαϊστές καθαρεύουσα, επειδή απαιτούσε μόνο ελληνικές λέξεις και όχι ξένες, δηλ. να είναι καθαρά (ελληνική), άρα (ξε)κάθαρη νοητικά.
Όμως η επιθυμητή επιστροφή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας δεν επιτεύχθηκε και αυτό ήταν επόμενο, αφού:
Από την μια στα σχολεία οι μαθητές διδάσκονταν περίπου την αρχαία Αττική διάλεκτο και από την άλλη στα σπίτια, στην εργασία.. μιλιόταν η κατά τόπους διάλεκτος (κρητική, βλάχικη…) ή μια γλώσσα ως περίπου η σημερινή ελληνική δημοτική γλώσσα.
Η γλώσσα είναι ένας ζωντανός οργανισμός που συνεχώς εξελίσσεται, εμπλουτίζεται, βελτιώνεται.., άρα δεν μπορείς να την πας πίσω, πρβλ π.χ. ότι:

α) Η αλλαγή μορφής και κλίσης σε μερικές ομάδες λέξεων δεν έγινε τυχαία, αλλά όμοια με άλλες και για πρακτικούς λόγους (απλοποίηση), πρβλ π.χ. ότι: τα ουσιαστικά σε -ις: τάξις, πράξις… μεταπλάστηκαν σε -η, για να γίνουν-κλίνονται όπως και τα άλλα θηλυκά: πηγή, νίκη..
β) Πολλές λέξεις στο χρόνο μεταβάλλονται φθογγικά για ευφωνία ή σημασιολογική διαφοροποίηση, π.χ.: χώρα (γεωγραφική) & χώρα > ώρα (χρονική), γράφμα > γράμμα, συνμαθητής > συμμαθητής..
γ) Πολλές λέξεις που σήμαιναν παλιά ανδρικά επαγγέλματα τώρα έγιναν διγενείς, επειδή τώρα τα επαγγέλματα αυτά γίνονται και από τις γυναίκες, π.χ.: ο γιατρός & η γιατρός ή γιατρίνα, ο έμπορος > ο η έμπορος ή ο έμπορας & η εμπόρισσα……
Αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού ήταν άλλα να λέγονται στο σχολείο και άλλα στο σπίτι ή στην δουλειά ( Στις εκθέσεις π.χ. στο σχολείο τα παιδιά έγραφαν π.χ. “αι μητέρες, εις τας Αθήνας”… και στο σπίτι έλεγαν “οι μανάδες, στην Αθήνα”..) με συνέπεια πολλοί μαθητές να παθαίνουν γλωσσική σύγχυση ή σχολική αποστροφή.
Προ αυτού, μια δεξιά κυβέρνηση το 1976, αυτή με Πρωθυπουργό τον Κ. Καραμανλή, παρά την προ πολλού διαφωνία της παράταξης για την μη καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας, καθιέρωσε αβίαστα την σύγχρονη ελληνική ή δημοτική γλώσσα με το τυπολογικό (λεξιλόγιο & κλίση) που αναφέρεται στο βιβλίο ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ (Έκδοση ΟΑΕΔ, Αθήνα 1976).
Το μονοτονικό σύστημα καθιερώθηκε το 1982 με την Κυβέρνηση των σοσιαλιστών και Πρωθυπουργό τον Α. Παπανδρέου. Η καθιέρωσή του έγινε, για να γίνει πιο εύκολη η ελληνική γραφή. Ωστόσο ήταν και αξίωση των χρηστών των Ηλεκτρονικών υπολογιστών, επειδή το πληκτρολόγιο των υπολογιστών μέχρι τότε δεν περιείχε πλήκτρα για σημεία, επειδή το λατινικό αλφάβητο δεν έχει σημεία (= τα πνεύματα, τα τονικά σημάδια και τα διαλυτικά).
Σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της νέας μορφής της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας έπαιξε ο γλωσσολόγος Μ. Τριανταφυλλίδης (Γραμματική Δημοτικής Ελληνικής Γλώσσας), αλλά και πολλοί δημοσιογράφοι και λογοτέχνες της εποχής.

@ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΟ- ΠΟΛΥΤΟΝΙΚΟ

Από το blog sfang του ΣΤΕΛΙΟΥ ΦΡΑΝΓΚΟΠΟΥΛΟΥ: http://sfrang.blogspot.com/

Διαβάζω συχνά πυκνά σε αναρτήσεις και σχόλια για το μεγαλείο του πολυτονικού συστήματος, το οποίο το έτος 1982 αντικαταστάθηκε διά νόμου με το μονοτονικό και σταδιακά πέρασε στην εκπαίδευση, στις εφημερίδες και τα περιοδικά με ελάχιστες εξαιρέσεις. Μερικοί ζητάνε μάλιστα την επαναφορά του πολυτονικού, με οξείες, βαρείες, πνεύματα και περισπωμένες, χωρίς τεκμηρίωση σε τί θα βοηθούσε αυτή η οπισθοδρόμηση. Ο μακαρίτης αρχιεπίσκοπος είχε δηλώσει (εσφαλμένα!) ότι το πολυτονικό αποτέλεσε τη γλώσσα των ευαγγελίων!

Ότι οι νεότεροι θα μάθουν με το πολυτονικό σύστημα γραφής καλύτερα τη γλώσσα αποτελεί βαρβάτη ανοησία, γιατί έπρεπε να γνωρίζουν, όσοι υποστηρίζουν κάτι τέτοιο, ότι η εισαγωγή εκφράσεων αργκό και άλλων χαζοεκφράσεων και επιλεγμένα ασύντακτων προτάσεων, δεν σχετίζεται με τον τονισμό αλλά με την λεκτική ανεπάρκεια, την αδιαφορία, τον ζαμανφουτισμό, το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο και το εξόχως αντιπνευματικό κλίμα που κυριαρχεί στη χώρα μας.

Για παράδειγμα, η τροχιοδεικτική ρίψη και έκτοτε συνεχής χρήση από τους Πασόκους του προσδιορισμού «πρωτόγνωρο», αντί «προτοφανές», ή επίσης του μέχρι τότε ανύπαρκτου «στοχεύω» αντί «σκοπεύω» ή «αποβλέπω», τα οποία δείχνουν αρχαιοπρεπή και όχι αρκούντος σοσιαλιστικά, οδήγησαν στη διάδοση και χρήση αυτών και άλλων όμοιων εκφράσεων σε κάθε συζήτηση. Εννοείται, όσοι τρέχουν πίσω από τα άρματα των κομμάτων, υιοθετούν τέτοιες εκφράσεις ασμένως για να δείξουν ότι κάπου ανήκουν – αλλιώς δεν θα έτρεχαν πίσω από άρματα.

Είναι οι ίδιοι που λένε από ραδιοφώνου και τηλεοράσεως στις 12.02 το μεσημέρι «καλησπέρα» επειδή, λέει ο φανταστικός κανόνας τους, μέχρι τις 12 λέμε «καλημέρα» και μετά λέμε «καλησπέρα» – κι ας καίει ο ήλιος πάνω από τα κεφάλια μας κι ας έρχεται η εσπέρα μετά από 7-8 ώρες. Κάποιος στη Σίφνο μου είπε δε ότι έτσι λένε εδώ οι νησιώτες, αλλά ο ίδιος ήταν από την Αθήνα και αυτός που του το είχε πει (το έψαξα!), το είχε ακούσει στο ραδιόφωνο! Η παραδοσιακή γλώσσα της επαρχίας μας, που λένε μερικοί…

Υποψιάζομαι ότι οι συγκεκριμένοι δεν ξέρουν τί ακριβώς σημαίνει εσπέρα και αποφεύγουν στην ομιλία τους άγνωστες λέξεις. Εννοείται ότι αυτές οι εκφράσεις περνάνε σε εφημερίδες και λεξικά ως καθιερωμένη «γλώσσα του λαού» και άντε μετά να τις βγάλεις…

Μια άλλη έκφραση με πολιτική προέλευση, η οποία χρησιμοποιείται όμως μόνο ως αστεϊσμός είναι το «διατί να το κρύψωμεν άλλωστε». Η πιο τελευταία επιτυχία που έχει φτάσει σε κάθε μανάβη και σε κάθε λαϊκή αγορά είναι το επιφώνημα «Έλεος!» Έχω αποφασίσει να κόβω κάθε συζήτηση με ανθρώπους που μαϊμουδίζουν αυτή την έκφραση, γιατί θεωρώ ότι πρέπει να είναι ιδιαίτερα ετερόφωτοι και κατά βάσιν αμόρφωτοι.

Όλη αυτή η γλωσσική παρακμή, όμως, η οποία παρατηρείται επίσης σε κύκλους ημιμαθών ανθρώπων σε ευρωπαϊκές χώρες και στην Αμερική, δεν έχει προφανέστατα καμιά σχέση με τον τονισμό, δεδομένου ότι παρατηρείται και σε λαούς με γλώσσα που δεν έχει τόνους. Υποψιάζομαι ότι αυτή η γλωσσική υποβάθμιση είναι συνέπεια της μαζικής και υποχρεωτικής εκπαίδευσης (καλό αυτό, δεν λέω), όπου όμως δεν είναι όλοι επαρκείς και κατάλληλοι για μια τέτοια εκπαίδευση. Μάθε λοιπόν γράμματα κι ας τα μάθεις μισά και κομματικά, δεν θάχεις αργότερα παράπονο ότι σε άφησε η κοινωνία αγράμματο.

Ως προς τον τονισμό τώρα: οι τόνοι εισήχθησαν (επινοήθηκαν) στην ελληνιστική εποχή από τον Αλεξανδρινό γραμματικό Αριστοφάνη Βυζάντιο 2-3 αιώνες π.Χ., με σκοπό την πιστότερη απεικόνιση του μέτρου στο έργο του Ομήρου και των μελικών ποιητών. Η γραφή παρέμενε όμως μεγαλογράμματη, όπως στην Αρχαιότητα, δηλαδή μόνο με κεφαλαία γράμματα. Με αυτό τον τρόπο καταγράφηκαν και τα κείμενα των χριστιανικών γραφών, κεφαλαιογράμματη γραφή με τόνους σε επιλεγμένες συλλαβές.

Η γενίκευση των τόνων καθιερώθηκε περί τον 1Οο αιώνα μ.Χ., ουσιαστικά με την εμπέδωση της μικρογράμματης γραφής, η οποία εισήχθη από τη Δύση. Αυτοί οι αιώνες, μετά τις αναταραχές των εικονομαχιών και πριν από την κατάληψη της Κων/πολης από τους Λατίνους το 12Ο4 είναι, βέβαια, εποχές παρακμής, όσο κι αν προσπαθούν κάποιοι να ανακαλύψουν έναν ουσιαστικά ανύπαρκτο «βυζαντινό Ουμανισμό» ή κάποια «Αναγέννηση», δήθεν επειδή οι (ελάχιστοι αριθμητικά) λόγιοι της εποχής (σχεδόν όλοι κληρικοί) ανακάλυψαν πάλι τον (αρχαίο) ελληνικό πολιτισμό, τον οποίο οι πνευματικοί πατέρες τους μερικούς αιώνες πριν συκοφαντούσαν και εξύβριζαν.

Όταν λοιπόν κάποιοι επιδιώκουν σήμερα να επαναφέρουν τα περασμένα γλωσσικά «μεγαλεία», τί ακριβώς επιλέγουν; Την άτονη γλώσσα της κλασικής μεγαλογράμματης Αρχαιότητας, την επιλεκτική τονικότητα της μεγαλογράμματης ελληνιστικής γραφής ή την πολυτονική μικρογράμματη γραφή της παρακμιακής εποχής, η οποία εποχή αποτελούσε κωδονοκρουσία για την κατάρρευση των υπολειμμάτων του ελληνικού πολιτισμού;

Και πρέπει επίσης να απαντήσουν στο ερώτημα, γιατί πρέπει να ταλαιπωρούνται οι νέοι μαθητές για να δικαιωθούν οι ίδιοι αναδρομικά για μια προσπάθεια που κατέβαλαν ως μαθητές (κι εγώ μαζί τους τότε) για να μάθουν άχρηστους κανόνες με οξείες, βαρείες, περισπωμένες και πνεύματα.

<

@ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ & ΟΡΘΩΓΡΑΦΕΙΑ
Του Θ. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ
από το blog ανορθογραφίες: http://anorthografies.blogspot.com/2008/03/blog-post.html

 

‘Ορθοπαιδικός ή Ορθοπεδικός; Μήνυμα ή μύνημα; Εταιρεία ή εταιρία; Ταξείδι ή ταξίδι; Τρένο ή τραίνο;’ Αυτά είναι μόνο μερικά από τα διλήμματα που απασχολούν τους περισσότερους χρήστες της Ελληνικής, κατεξοχήν κατά τη διάρκεια της σχολικής τους εκπαίδευσης, όπου ενδεχόμενο λάθος κοστίζει κυριολεκτικά σε βαθμούς, αλλά και αργότερα, όπου ενδεχόμενο λάθος θεωρείται ένδειξη χαμηλού μορφωτικού επιπέδου. Η ορθογραφία αποτελεί ένα αγαπημένο θέμα των δασκάλων (και, αντίστοιχα, ένα αγκάθι για την πλειονότητα των μαθητών), ενώ παράλληλα αποτελεί και αγαπημένο θέμα συζητήσεων και αναζητήσεων για πολλούς που ασχολούνται με γλωσσικά ζητήματα από διάφορες σκοπιές, είτε ως μέρος της εργασίας τους είτε απλά ως χόμπυ. Τελευταία μάλιστα φαίνεται να μεγαλώνει το ενδιαφέρον για την ορθογραφία, με την έκδοση ‘ορθογραφικού’ λεξικού (!). Ξεκινώντας από την βασική σχέση γλώσσας και γραφής, θα διερευνήσουμε τη σημασία της ορθογραφίας από γλωσσική και κοινωνική άποψη, για να δικαιολογήσουμε και το όνομά μας («ανορθογραφίες»).

Α. Γλώσσα και γραφή

Σε αντίθεση με την (προφορική) γλωσσική ικανότητα, που φυσιολογικά αναπτύσσεται σε κάθε άνθρωπο, η γραφή αποτελεί επίκτητη ικανότητα, η οποία χρειάζεται μάθηση και άσκηση για να επιτευχθεί. Για τον λόγο αυτό, η γλώσσα είναι καταρχήν η προφορική γλώσσα, κοινή σε όλους τους ανθρώπους που ανήκουν σε μια γλωσσική κοινότητα. Η γραφή, από την άλλη, αποτελεί ένα αυθαίρετο σύστημα καταγραφής των ήχων από τους οποίους αποτελείται η γλώσσα (αυτό αποτελεί και ένα από τα βασικά γλωσσολογικά επιχειρήματα για την προτεραιότητα του προφορικού έναντι του γραπτού λόγου από την άποψη της γλωσσολογικής έρευνας, αν και δεν μπορούμε να επεκταθούμε εδώ σ’αυτό το θέμα).

Η γραφή, επομένως, αποτελεί ένα τρόπο καταγραφής της κατεξοχήν γλώσσας, της προφορικής. Αυτή η καταγραφή μπορεί να πάρει πολλές διαφορετικές μορφές, φυσικά και για την ίδια γλώσσα: η Γραμμική Β, ένα σύστημα όπου κάθε σύμβολο είχε την αξία μίας συλλαβής (αφήνοντας κατά μέρος διάφορες εξαιρέσεις που δεν έχουν ακόμα αποκρυπτογραφηθεί), θεωρείται ότι καταγράφει μία μορφή ελληνικής γλώσσας ή διαλέκτου. Το ίδιο συμβαίνει και με την αλφαβητική γραφή της Ελληνικής που είναι σε όλους μας οικεία, όπου κάθε σύμβολο έχει την αξία ενός φθόγγου της γλώσσας (πιο σωστά, ενός φωνήματος, ενός φθόγγου με διαφοροποιητική αξία, κατά την δομιστική παράδοση της γλωσσολογίας). Είναι χαρακτηριστικό ότι, στην προσαρμογή του φοινικικού αλφαβήτου που επιχείρησαν οι αρχαίοι Έλληνες, πρώτον, πρόσθεσαν τα φωνήεντα, ενώ το σημιτικό σύστημα δεν δήλωνε τα φωνήεντα της γλώσσας (όπως ακόμα και σήμερα δεν τα δηλώνει η Αραβική και η Εβραϊκή), ενώ υπήρχε και ποικιλία στο ελληνικό αλφάβητο ανάλογα με την περιοχή (π.χ. ως προς την ίδια την ύπαρξη και το σχήμα κάποιων γραμμάτων κλπ.). Είναι, λοιπόν, προφανές, ότι δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος για τον οποίο ο τρόπος που γράφουμε είναι αυτός που είναι σήμερα, θα μπορούσε κάλλιστα να είναι διαφορετικός, όπως το αποδεικνύουν και οι περιπτώσεις των γλωσσών που χρησιμοποιούν άλλα συστήματα, μη αλφαβητικά (π.χ. Κινεζική). Με αυτή την έννοια, η γραφή είναι αυθαίρετη.

Β. Πώς δημιουργείται η έννοια της ορθογραφίας

Σε ένα αλφαβητικό σύστημα, όπως αυτό της ελληνικής, η καλύτερη δυνατή αντιπροσώπευση θα απαιτούσε, προφανώς, η γραφή να ανταποκρίνεται στην ομιλία με σχέση 1:1, δηλαδή κάθε γράμμα να συμβολίζει και έναν διαφορετικό φθόγγο και το αντίστροφο, κάθε φθόγγος να συμβολίζεται με διαφορετικό γράμμα. Αυτή η λεγόμενη «φωνητική» γραφή θα βρισκόταν πάρα πολύ κοντά στην γλώσσα, αποτελώντας πιστή καταγραφή της ομιλίας.

Δύο είναι οι κύριοι παράγοντες που δεν ευνοούν αυτού του τύπου την γραφή. Ο πρώτος είναι η γλωσσική αλλαγή: ως γνωστόν, όλες οι γλώσσες αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου (ή καλύτερα, οι ομιλητές διαμορφώνουν συνέχεια τη γλώσσα τους, με αποτέλεσμα αυτή να διαφοροποιείται). Κατά συνέπεια, η προφορά ορισμένων φθόγγων / λέξεων / φράσεων διαφοροποιείται, άλλοτε με ταχείς και άλλοτε με πιο αργούς ρυθμούς. Από την άλλη πλευρά, η γραφή, και καλύτερα αυτοί που κατέχουν αυτή την ικανότητα, έχουν την τάση να αντιστέκονται σε αλλαγές, μια και χρειάζεται άσκηση και μάθηση για την απόκτησή της, και έτσι δεν προσφέρεται για συνεχείς τροποποιήσεις.

Πέρα από τους δύο αυτούς παράγοντες, η έννοια της ορθογραφίας δημιουργείται παράλληλα με την προτυποποίηση ενός τρόπου γραφής μίας γλώσσας, δηλαδή με την καθιέρωση μιας γραπτής μορφής ως προτύπου. Αυτό συμβαίνει με την υιοθέτηση της έννοιας της γραπτής «παράδοσης», η οποία θεωρείται ισχυρότερη και σπουδαιότερη από την εκάστοτε ομιλία. Έτσι, η γραφή ουσιαστικά παύει να έχει ως στόχο την καταγραφή της τρέχουσας μορφής γλώσσας, αλλά στοχεύει στην διατήρηση μίας μορφής που θεωρείται σπουδαία, ισχυρή, καλύτερη για διάφορους κοινωνικούς λόγους. Δεν υπάρχει πια ο στόχος της 1:1 σχέσης, μια και αυτό θεωρείται δευτερεύον σε σχέση με την «σωστή» γραφή, η οποία αντλεί την ορθότητά της από το κοινωνικό γόητρο της γλώσσας την οποία διασώζει. Αυτό φυσικά προϋποθέτει συνειδητές αντιλήψεις για τη γλώσσα και τη γλωσσική και γραπτή παράδοση, που μόνο σε ένα πλαίσιο κάποιας συστηματοποίησης (όχι βέβαια διεύρυνσης) της εκπαίδευσης μπορεί να προκύψει. Καθώς λοιπόν η γλώσσα αλλάζει, χωρίς όμως να την ακολουθεί και ο τρόπος καταγραφής, οδηγούμαστε στην λεγόμενη «ιστορική» ορθογραφία, δηλαδή σε ένα τρόπο γραφής που δεν ανταποκρίνεται στην παρούσα κατάσταση, αλλά διασώζει τον τρόπο γραφής προγενέστερων μορφών της γλώσσας. Και φυσικά, η ιστορική ορθογραφία συνδέεται άμεσα με υποτιμητικές αντιλήψεις για την τρέχουσα μορφή της γλώσσας, καθώς, σε διαφορετική περίπτωση, δεν θα υπήρχε κάποιος ουσιώδης λόγος διατήρησης της παλιάς γραφής, πέρα από πολιτικές σκοπιμότητες (ενιαίο έθνος και γλώσσα, επομένως και απαράλλακτος τρόπος γραφής, που έρχεται με τη σειρά του σε ένα κυκλικό σχήμα να αποδείξει αυτή την ενότητα, ενώ για χάρη αυτής διατηρείται). Όλα αυτά γίνονται εύκολα κατανοητά μέσα από το παράδειγμα της Ελληνικής, που είναι οικείο σε όλους μας.

Γ. Η περίπτωση της Ελληνικής

Τα πρώτα ελληνικά αλφάβητα δημιουργήθηκαν με στόχο να αποτυπώσουν ακριβώς τους φθόγγους της αρχαίας ελληνικής (όσο πιο πιστά είναι δυνατόν), επομένως θα έλεγε κανείς ότι εντάσσονταν σε μία προσπάθεια φωνητικής γραφής της γλώσσας. Όπως είναι πολύ γνωστό, τα πρώτα συστήματα αλφαβητικής γραφής της ελληνικής περιείχαν μόνο κεφαλαία γράμματα και καθόλου τονικά σημάδια. Στην πορεία, τα αλφάβητα αυτά διαφοροποιήθηκαν σε κάποιο βαθμό, χωρίς βέβαια να γνωρίζουμε πόσο ανταποκρίνονταν στην ομιλία της εποχής τους από ένα σημείο και μετά.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι ζήτημα «ορθογραφίας» ουσιαστικά δημιουργείται στην ελληνιστική εποχή, με την παράλληλη ανάδειξη των πρώτων φιλολογικών κέντρων και την επικράτηση του λεγόμενου «Αττικισμού» στα μορφωμένα στρώματα. Ενώ δηλαδή διάφορες γλωσσικές (φωνολογικές δηλαδή) μεταβολές είχαν οδηγήσει σε προφορά διαφορετική πολλές λέξεις της ελληνικής, η ανάδειξη της Αττικής σε πρότυπο (παιδευτικό, όχι μόνο γλωσσικό) από τους διάφορους «φιλολόγους» και λογίους της εποχής οδήγησε στη διατήρηση της ίδιας γραφής των λέξεων, δημιουργώντας έτσι ένα χάσμα ανάμεσα στη προφορά και την γραφή των λέξεων. Αυτό μας είναι γνωστό χάρη στην ανακάλυψη των παπύρων (και των διαφόρων επιγραφών, βέβαια), που μαρτυρούν πάρα πολύ διαφορετικές γραφές πολλών λέξεων, φανερώνοντας έτσι τη διαφορετική τους προφορά σε σχέση με την Αττική του 5ου αιώνα π.Χ. Επιπλέον, οι ίδιοι φιλολογικοί κύκλοι επινόησαν και τα τονικά σημάδια, τα οποία δηλώνουν ουσιαστικά την προφορά των λέξεων στην Αττική, μια και στην ελληνιστική εποχή αυτή είχε διαφοροποιηθεί.

Η έννοια του ορθογραφικού λάθους είναι, επομένως, δημιούργημα της ελληνιστικής εποχής. Οι πάπυροι περιέχουν αμέτρητα παραδείγματα ορθογραφικών λαθών, αφού μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν ήταν πολύ εξοικειωμένο με την Αττική διάλεκτο του 5ου αι., και έτσι έγραφε με βάση την τρέχουσα προφορά των λέξεων. Κατ’αυτή την έννοια, και όλα τα λεγόμενα «ορθογραφικά» λάθη απλά αποτυπώνουν την εξέλιξη της προφοράς των λέξεων.

Στην ελληνιστική εποχή έχει τις ρίζες της και ο παραλογισμός των κατοπινών αιώνων: οι λέξεις γράφονταν σύμφωνα με τα πρότυπα της Αρχαίας του 5ου αιώνα, με την προσθήκη όμως των τονικών σημαδιών που αρχικά προστέθηκαν για να δείξουν την προφορά εκείνων των λέξεων! Φυσικά, όπως αναφέρθηκε, αυτή η εξέλιξη και η επικράτηση της λεγόμενης «διγλωσσίας», μιας λόγιας και μίας δημώδους παράδοσης στην Ελληνική, σχετίζεται άμεσα με την ανάδειξη ήδη από την ελληνιστική εποχή της αρχαίας Ελλάδας ως αξεπέραστο πρότυπο προς μίμηση σε όλα τα επίπεδα, επομένως και στη γλώσσα. Με άλλα λόγια, η εμφάνιση της «ορθογραφίας» και της εμμονής σε γραπτές μορφές του παρελθόντος δεν είναι αυτονόητη εξέλιξη σε κάθε γλώσσα, αλλά είναι απόρροια ιδεολογικών επιλογών.

Αυτό φαίνεται ακόμα πιο ξεκάθαρα στην επόμενη, Μεσαιωνική περίοδο της ελληνικής. Τότε εμφανίζονται και τα πρώτα εκτεταμένα κείμενα στη λεγόμενη δημώδη, τα οποία μας σώζονται σε διάφορα χειρόγραφα. Η «ορθογραφία» αυτών των χειρογράφων έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις και αναζητήσεις, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν είναι συστηματική, όπως την εννοούμε σήμερα, αλλά ενέχει τεράστια ποικιλία: ένα ρήμα όπως το «ήθελα» μπορούσε να γράφεται «ύθελα, ίθελα, ίθαιλα, είθελα, ήθελα κ.ά». Ο μόνος κανόνας που φαίνεται να ισχύει είναι: μπορείς να γράψεις τις λέξεις με όποια γράμματα θέλεις, αρκεί να συμβολίζουν τον κατάλληλο φθόγγο. Δηλαδή, όλα τα «ι» είναι ίδια, και μπορούν να εναλλάσσονται σε όλα τα γλωσσικά περιβάλλοντα. Αυτό προφανώς απέχει πάρα πολύ από την σημερινή έννοια της ορθογραφίας, που δεν ανέχεται ουσιαστικά καθόλου ποικιλία.

Αυτό που είναι ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ίδιοι γραφείς που στην αντιγραφή των δημωδών κειμένων ήταν τόσο «ελεύθεροι» με την ορθογραφία των λέξεων, ήταν ταυτόχρονα και πολύ τυπικοί στην αντιγραφή των λογίων κειμένων. Αυτό καταμαρτυρά ακόμα πιο εμφατικά ότι η ορθογραφία σχετίζεται άμεσα με την αντίληψη για την γλώσσα: εφόσον τα δημώδη κείμενα ήταν προϊόντα της προφορικής, σύγχρονης παράδοσης, δεν υπήρχε λόγος η γραπτή τους μορφή να είναι συγκεκριμένη, μια και δεν υπήρχε και καθόλου τυποποιημένη μορφή της δημώδους αυτής γλώσσας. Από την άλλη, τα αρχαία κείμενα έπρεπε να αναπαράγονται ακριβώς όπως είναι, καθώς και η μορφή ήταν αναπόσπαστο μέρος του μεγαλείου τους.

Είναι ενδιαφέρον ότι ακριβώς το ίδιο φαινόμενο της ορθογραφικής ποικιλίας παρατηρείται και στις άλλες ευρωπαϊκές μεσαιωνικές γραμματείες, κάτι που φανερώνει την κοινή στάση ομιλητών διαφορετικών γλωσσών απέναντι στην μη τυποποίηση μιας γλωσσικής ποικιλίας, της δημώδους, και την άνεσή τους να χρησιμοποιούν τεράστια ποικιλία στη γραφή, χωρίς αυτό να έχει καμία συνέπεια στην επικοινωνία, τουλάχιστον απ’όσο μπορούμε να κρίνουμε σήμερα.

Φυσικά, ακόμα και οι «λόγιοι» είχαν συχνά δυσκολίες να τηρήσουν τους κανόνες της «ορθογραφίας», όπως αυτοί είχαν διαμορφωθεί από την ελληνιστική εποχή, μια και νέες λέξεις είχαν εισαχθεί στο λεξιλόγιο της ελληνικής, κυρίως δάνεια από τις δυτικές (ιταλική, γαλλική) και σλαβικές γλώσσες. Η «σωστή γραφή» αυτών των λέξεων ήταν αναγκαστικά τελείως αυθαίρετη, μια και δεν υπήρχε σημείο σύγκρισης με την αρχαία Ελληνική.

Στην πιο σύγχρονη περίοδο, η ορθογραφική απλοποίηση αποτέλεσε πάγιο αίτημα του δημοτικισμού, με διάφορες προτεινόμενες μορφές. Φυσικά το όλο θέμα αποτέλεσε μέρος μόνο του ευρύτερου γλωσσικού ζητήματος και της διγλωσσίας ανάμεσα σε καθαρεύουσα και δημοτική, με τις γνωστές κοινωνικές προεκτάσεις. Δεν θα μπούμε τώρα σε αυτό το θέμα, το οποίο είναι πολύ ευρύ και χρειάζεται ειδική διαπραγμάτευση. Ωστόσο, αξίζουν κάποιες επισημάνσεις σχετικά με την ορθογραφία της Νέας Ελληνικής όπως την εφαρμόζουμε σήμερα.

Το σημερινό σύστημα είναι, βέβαια, αποτέλεσμα όλων όσων προηγήθηκαν και αναφέρθηκαν πάρα πολύ σύντομα παραπάνω. Η επιμονή στην λεγόμενη ιστορική ορθογραφία δείχνει, φυσικά, την εμμονή στην διατήρηση της ιδέας της ενιαίας ελληνικής ως γλώσσας και γραφής με τρισχιλιετή ιστορία (φυσικά μόνο τρισχιλιετή, γιατί αν πάμε πιο πίσω, η ελληνική γραφή είναι η γραμμική Β, και αυτή δεν μπορεί να προσφερθεί για επιχειρήματα υπέρ της ιστορικής ορθογραφίας, μια και δεν είναι αλφαβητική, ευτυχώς!), κάτι που άλλωστε φαίνεται και στο ευρύτερο γλωσσαμυντορικό κλίμα που δυστυχώς επικρατεί σε μεγάλο βαθμό στη νεοελληνική κοινωνία. Επιχειρήματα υπέρ της ιστορικής ορθογραφίας συνήθως αναφέρονται α) η ίδια η ιστορία της και η σύνδεσή της με την ενότητα του ελληνισμού από την αρχαιότητα ως σήμερα (το τελευταίο συνήθως υπονοείται, αλλά είναι σίγουρα το κλειδί για το συγκεκριμένο επιχείρημα), β) το ότι φανερώνει τις ρίζες των λέξεων, γ) είναι αισθητικά πολύ πιο ωραία από υποτιθέμενες απλοποιημένες μορφές, δ) κανείς άλλος στην Ευρώπη δεν το έχει κάνει, γιατί εμείς; και ε) ενδεχόμενη απλοποίηση θα αποκόψει τους νέους από την παλιότερη γλωσσική παράδοση και γραμματεία.

Ωστόσο, όλα τα παραπάνω είναι ανεπαρκή: Η λεγόμενη ιστορική διασώζει γραφές κυρίως από την αττική του 5ου αι. π.Χ. Θα έλεγε κανείς ότι εξίσου ιστορικές είναι και ελληνιστικές και μεσαιωνικές γραφές, που αποσιωπώνται, σκόπιμα βέβαια. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ δύσκολο να βρει κανείς ετυμολογία, ιστορική ορθογραφία των λέξεων, επομένως η ιστορικότητα δεν μπορεί να αποτελεί το τεκμήριο για την ορθογραφία. Αυτό είναι προφανές από την φοβερή σύγχυση που προκαλούν οι διαφορετικές γραφές των λέξεων στα λεξικά της Νέας Ελληνικής, όπως έχει κατ’επανάληψη επισημανθεί (βλ. λ.χ. τα άρθρα του Γιάννη Χάρη για την ορθογραφία). Μα η ιστορική ορθογραφία μόνο αντιφάσεις μπορεί να έχει, καθώς, όπως και η γλώσσα, διασώζει γραφές από διαφορετικές φάσεις, που δεν μπορούν να νοηθούν ως ένα ενιαίο σύστημα (όπως άλλωστε και η γλώσσα συνολικότερα). Επιπλέον, το ότι η ιστορική ορθογραφία φανερώνει την ετυμολογία των λέξεων, ακόμα και αν το δεχτούμε, ισχύει μόνο για τους φιλολόγους που μπορούν να διακρίνουν τις ρίζες και ετυμολογίες, και επιπλέον, δεν έχει κάποιο ενδιαφέρον πέρα από τους φιλολογικούς κύκλους. Για την αισθητική, δεν θα επιχειρήσουμε κάποιο σχόλιο, αλλά μόνο ένα ερώτημα: αν η ποικιλία των «ι» είναι ωραία αισθητικά, γιατί να μην εφαρμόσουμε το μεσαιωνικό σύστημα και να την επεκτείνουμε σε όλες τις λέξεις, ανεξάρτητα ρίζας; Σίγουρα η ανάγνωση θα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, έχουν επιχειρηθεί κατά καιρούς διάφορες απλοποιήσεις, και κυρίως έχουν σιωπηλά γίνει από τους ίδιους τους χρήστες: π.χ. neighbor αντί για neighbour. Ενδεικτικά αναφέρουμε πρόσφατη απόφαση της Σουηδικής ακαδημίας, κατά την οποία η λέξη ‘skall’ καλό είναι να γράφεται πια μόνο ‘ska’, όπως συνήθως γράφεται και προφέρεται. Γενικευμένη απλοποίηση βέβαια δεν έχει γίνει στο πρόσφατο παρελθόν, μια και το ζήτημα της ορθογραφίας συνδέεται, όπως τονίσαμε, με την αντίληψη περί εθνικής γλώσσας που αντλεί την ιστορία της από το παρελθόν του έθνους. Από την άλλη, ο Κεμάλ επέβαλε το λατινικό αλφάβητο σε μία χώρα που έγραφε με Αραβικούς χαρακτήρες, κάτι που έγινε τελείως αποδεκτό, μια και ήταν άλλα τα κοινωνικά ζητούμενα για την Τουρκία εκείνη την εποχή. Τέλος, η αρχαιολατρεία και η εμμονή στην σωστή ορθογραφία είναι πιο πιθανό να απομακρύνει τους νέους από την παλαιότερη γραμματεία, παρά μια ορθογραφική απλοποίηση.

Ας μην ξεχνάμε επίσης, ότι η ορθογραφία αποτελεί ένα από τα καλύτερα εργαλεία, σε συνδυασμό φυσικά με τη γλώσσα ευρύτερα, για τον διαχωρισμό (από το σχολείο και εξής) σε μορφωμένους και μη, σε επιμελείς και μη. Και, κάτι εξίσου σημαντικό, μία ενδεχόμενη απλοποίηση της ορθογραφίας, στην κατεύθυνση της προσέγγισης στη φωνητική γραφή (και όχι φυσικά στην κατεύθυνση της εύρεσης της σωστής ιστορικής γραφής, που μόνο σε αδιέξοδα μπορεί να καταλήξει), θα διευκόλυνε σημαντικά την εκμάθηση της ελληνικής, όχι μόνο για τους έλληνες αλλά και για όλους τους υπόλοιπους που θα ήθελαν να μάθουν ελληνικά. Το τελευταίο ζήτημα φαίνεται να αποσιωπάται από τους περισσότερους γλωσσαμύντορες, μια και το κέρδος από την ορθογραφική απλοποίηση σε αυτή την περίπτωση είναι πολύ προφανές και δεν μπορεί να αντικρουστεί, επομένως αποσιωπάται ή, εναλλακτικά, υποβαθμίζεται η σημασία της εκμάθησης της ελληνικής!

Ακόμα και πολλοί που αντιτίθενται στο γλωσσαμυντορικό εθνικισμό διστάζουν να προτείνουν απλοποίηση της ορθογραφίας, κυρίως λόγω του (συναισθηματικού) δεσίματος όλων των χρηστών της ελληνικής με τον συγκεκριμένο τρόπο γραφής. Ωστόσο, το συναισθηματικό δέσιμο δεν μπορεί να προτάσσεται εις βάρος των υπόλοιπων κοινωνιο-πολιτικών προτερημάτων της απλοποίησης. Καλύτερη η νοσταλγία, παρά ο εγκλωβισμός σε αυτό το μείγμα αυθαιρεσίας που είναι η σημερινή ορθογραφία.

Δ. Συμπεράσματα

Η ορθογραφία είναι το αποτέλεσμα τυποποίησης της γραφής σε συνδυασμό με αντιλήψεις που θεωρούν παλαιότερες μορφές (και γραφές) μιας γλώσσας ως ανώτερες, ως πρότυπα, και ως μέρη ενός ενιαίου συνόλου, μίας ενιαίας γλώσσας. Είναι ένα αυθαίρετο σύστημα κατ’ανάγκη, όπως άλλωστε και η γραπτή απόδοση μίας γλώσσας συνολικά. Οι πρώτες απόπειρες αλφαβητικών γραφών της ελληνικής υπηρετούσαν μια φωνητική γραφή, σήμερα όμως, αν και επικρατεί τόσος θαυμασμός για τους αρχαίους ημών προγόνους, δεν υιοθετείται αυτή η αντίληψή τους. Αντίθετα, η ορθογραφία θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα κεφάλαια στη μόρφωση των πολιτών, και ένα κριτήριο κατηγοριοποίησής τους (ορθογράφοι και ανορθόγραφοι). Εμείς είμαστε το δεύτερο, και οι ανορθογραφίες μας δεν αφορούν την γραφή, αλλά τις αντειλείψης που κρίβωντε πίσο απώ την αιμμονή σε γλοσσικές ιδαιωλογίαις – μίθους.

 

@ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

 

  • Xαίρετε!!! Είμαι σύνδρομός σας.
  • Έxω πάρει ένα cd-room από σας.
  • Έxω πάρει ένα Internet από εσάς.
  • Η κάρτα μου δεν έχει ενεργηθεί ακόμα…
  • Kαλώ έναν αριθμό Telestet και βγαίνει μια κοπελιά και μου λέει ότι «η σύνδεση με τον αριθμό που καλέσατε δεν είναι… σφιχτή! ». Tι εννοεί;
  • Γεια σας! ! Θέλω να κάνω απορρόφηση κλήσεων από το κινητό μου στο σταθερό…
  • Γεια σας! Δεν έχω τηλεφωνητή και θέλω να μου κάνετε αυτήν την… παρεκτροπή!
  • Θέλω να ενεργοποιήσω τον τηλεφωνητή μου, αλλά καλώ 999 και μου λέει να «πληκτρολογήσω το Δήλεσι»! ! ! Tι να κάνω;
  • Πού θα μπορούσα να βρω μπαταρία Λασιθίου; ! ; ! ;
  • H συσκευή μου δεν έχει καλή… ακροαματικότητα. Γιατί;

 

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

@ «Οκτώ στους δέκα Έλληνες πιστεύουν ότι τα µοντέλα είναι χαζά.Τους υπόλοιπους τρεις όµως, που πιστεύουν πως είµαστε έξυπνες δεν τους ακούµε».
ΒΙΚΥ ΚΟΥΛΙΑΝΟΥ, μοντέλο- ηθοποιός

@ «Ο Ronaldo ξεχύνεται σαν εµετός στην επίθεση».
ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ, αθλητικός συντάκτης

@ «Το πρωτοφανές αυτό γεγονός, συµßαίνει για δεύτερη φορά».
ΝΙΚΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, δημοσιογράφος

@ «Η ηχογράφηση έγινε στο σπήλαιο των Πετραλώνων, όπου ßρέθηκε ο πρώτος εν ζωή σκελετός».
ΕΛΕΝΗΣ ΔΗΜΟΥ, αοιδός

@ «Όταν τους ζήτησα την ανάγκη τους δεν µου την έδωσε κανείς»
ΤΟΛΗΣ ΒΟΣΚΟΠΟΥΛΟΣ στον Ν. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ

@ «Παρακαλώ να χαµηλώσουν τα φώτα, γιατί τώρα θα πω ένα τραγούδι off the record»
ΑΝΤΖΕΛΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, καλλιτέχνις

@ «Δόξα τω Θεώ, είµαι άθεη».
ΑΝΝΑ ΦΟΝΣΟΥ, ηθοποιός, ΚΚΕ@

@ Είναι τρόπος του λέγοντος.

@ Εδώ πάνω κυρίες και κύριοι, το χιόνι είναι πολύ παγωμένο.

@ Οι ώρες είναι ρευστές στο Ιράκ.

@ Πλοίαρχος και υποπλοίαρχος του Σάμινα Εξπρές, διώκονται για ανθρωποκτονία εξ αμελείας με ενδεχόμενο δόλο.

@ Το θύμα είχε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις σε όλο το σώμα.

@ Και να ακούσουμε τον αυτόπτη μάρτυρα τι έχει να μας πει, που δεν ήταν μπροστά αλλά του τα είπαν άλλοι.

@ Συγκρούστηκαν απεργοσπάστες που απεργούσαν .

@ Όπως έγινε γνωστό, ο δράστης πυροβόλησε το θύμα με περίστροφο των 38 χιλιομέτρων.

@ Για να λάβετε μέρος στον διαγωνισμό, πρέπει να δώσετε διευκρινιστικές διευκρινίσεις.

@ -Και πού βρίσκεστε τώρα; -Στα Τρίκαλα -Α, ωραία, κοντά στη θάλασσα.

@ Εξ απ’ ανέκαθεν ή από ανέκαθεν; Ποιό είναι το σωστό;

@ Οι αθλητές όπως βλέπουμε έχουν καταναλώσει λίτρα ίδρωτα σήμερα.

@ Κυρίες και κύριοι, η ώρα είναι περίπου 2:33 ακριβώς

@ Και τώρα μπαίνουν στο στάδιο οι Ελληνίδες, οι Βουλγαρίδες, οι Γιουγκοσλαβίδες

@ Οι πανελλήνιοι τουρκικοί αγώνες θα γίνουν στο στάδιο Μασάτ Πάσα της Κωνσταντινούπολης

@ Και τώρα ο ζωντανός καλεσμένος μας. Ρούλα Κορομηλά

@ Ο δρόμος είναι βροχερός . Jeronimo Groovy

@ Οι αρχαίοι εξ’ άλλου έλεγαν “Νους υγιής εν σώματι υγιό”. Ελένη Μενεγάκη

@ Η μπάλα σκάει στο βρεγμένο χόρτο και φεύγει σαν ξυράφι. Μένιος Σακελλαρόπουλος

@ Ο νεαρός, αφού έκανε αχόρταγα έρωτα, έπαθε κάταγμα στα γεννητικά του όργανα. espresso

@ Όλοι οι συγγενείς μαζεύτηκαν για το ύστατο χέρι. ALTER

@ Αλλά η Μάντσεστερ είναι πάντα Μάντσεστερ και μάλιστα United.
MEGA

@ Υποδέχονται το Άγιο φως με τιμές που αρμόζουν σε αρχηγό κράτους. Είναι ο πρώτος αρχηγός κράτους που επισκέπτεται το νέο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος. STAR

@ Μια πάσα ακριβείας για το πουθενά… MEGA

@ Το πιο extreme πράγμα που έχω κάνει είναι οι σκέψεις μου. Τζίνα Αλοιμονου

@ Έπρεπε να διαλέγουν φύλακες με αρχαιοελληνικές μούρες στην Ακρόπολη.
Βάνα Μπάρμπα

 

20 σχόλια

  • διαβασα για τον κ. Τσίπρα και για το ότι διαμαρτυρήθηκε, σχετικά με τη SIMENS, λέγοντας “πως φαίνεται πως μας περνάν για ιθαγενείς”. Επειδή τα ελληνικά μου δεν είναι και του χαϊριού θα ήθελα να μου πεί ο κ. Μοσχονάς, που φαίνεται να ξέρει καλλίτερα, αν ιθαγενείς είναι -και λέγονται βέβαια- όλοι οι κάτοικοι που έχουν γεννηθεί στη χώρα και δεν έχει σημασία αν είναι η Ουγκάντα ή το Ηνωμένο Βασόλειο η χώρα. Θα με υποχρεώσετε.

  • Να σας απαντήσω εγώ για την απορία σας, αν και νομίζω ότι γνωρίζετε καλά την ελληνική. Βεβαίως και ιθαγενής είναι αυτός που μένει στον τόπο γέννησης και καταγωγής του. Αν δεν το γνωρίζει αυτό ο κ. Τσίπρας είναι άλλη παράγραφος. Φαίνεται ότι τα ελληνικά τα έμαθε από τα ¨Κλασσικά Εικονογραφημένα” και τον “Δεκαπενταετή Πλοίραχο” ή τον Ροβινσώνα Κρούσο όπου ως ιθαγενείς -υπό την κυριολεκτική του όρου έννοια, αλλά και ως Μαύρους- αποκαλούσαν οι μεταφραστές τους αυτόχθονες. Υπ’ αυτήν την έννοια τα μπέρδεψε ο Τσίπρας μας. Δεν πειράζει όμως…Όταν μεγαλώσει θα μάθει… Με δάσκαλο τον προστάτη του… Δεν εννοώ τον αδένα, καθ’ ότι νέος ακόμη ο Αλέξης. Εννοώ τον κ. Αλαβάνο…

  • Σωστή η απορία σας και σωστή η απάντηση του κ. Ν. Σίμου. Ωστόσο, μια και αναφερθήκατε σε μένα επιτρέψτε μου να προσθέσω ότι η λέξη “ιθαγενής” πράγματι εκφράζει την εντοπιότητα ανεξάρτητα απο τον γεωγραφικό χώρο και άρα να είναι ισοδύναμη με το “γηγενής” ή το “αυτόχθων”. Γι’ αυτό και μιλάμε για “ιθαγένεια” των πολιτών μιας χώρας.
    Ωστόσο σε δεύτερη, στενότερη έννοια η λέξη πέρασε να σημαίνει τον γηγενή, τον αυτόχθονα κάτοικο των χωρών που κατακτήθηκαν απο τους Ευρωπαίους· οπότε “ιθαγενείς” σ’ αυτή την περίπτωση είναι οι θεωρούμενοι ως “πρωτόγονοι” κάτοικοι αυτών των χωρών που δεν μετείχαν στον εξελιγμένο ευρωπαϊκό πολιτισμό των αποικιοκρατών. Έτσι, οι ιθαγενείς (δηλαδή οι αυτόχθονες) των αποικιών πήραν τον χαρακτηρισμό του απολίτιστου.
    Απο την άλλη μεριά η λέξη “ιθαγενής” (ιθύς+γένος) έχει και τα εύσημά της αφού δηλώνει τον “γηγενή” και άρα αυτόν που δεν έχει φυλετικές προσμίξεις, τον γεννημένο από νόμιμο γάμο, τον ευγενή (όπως το ομηρικό “ιθαιγενής”). Και μη ξεχνούμε ότι οι γηγενείς είχαν ως καύχημα την εντοπιότητα που την προέβαλλαν απέναντι στους επήλυδες ξένους. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο και οι γηγενείς αποτέλεσαν σε όλες τις εποχές και σε όλους τους τόπους το κοινωνικό στρώμα των “ευγενών” που χάρη σ’ αυτή την ιδιότητα εξασφάλιζαν τα δικαιώματά τους πάνω στη γη που κατοικούσαν. Πρόκειται, λοιπόν, για λέξη με αρχαιότατες ρίζες που ανάγονται στην κοινή ινδοευρωπαϊκή ομογλωσσία. Αλλά δεν ξέρω πόσοι πολιτικοί μας γνωρίζουν ώς αυτόν τον βαθμό τη γλώσσα μας.

  • Πολύ πάει να ζητάμε από τον κ.Τσίπρα να αντιλαμβάνεται την έννοια της λέξη “ιθαγενής”.Δεν έδειξε ποτέ ο συμπαθής αυτός τριαντάρης,από τότε που ανέβηκε κι’ αυτός στο πάλκο των “προβεβλημένων” της πολιτικής μας,ότι τον ενδιαφέρουν τέτοια πράγματα.Ελληνική γλώσσα! Σιγά τα ωά για τους πολιτικούς μας!Εδώ ολόκληρος πρωθυπουργός(Κ.Σημίτης ο Αξέχαστος) μάς τρέλλανε στην “πχιότητα”(Θεέ, μου,τα “ελληνικά” του…) και ολόκληρος αρχηγός κόμματος Γιώργος(Τζέφρι)Παπανδρέου ομιλεί …αφήστε το καλύτερα,για να μην πούμε κακά λόγια.Γιατί,λοιπόν, να δώσει σημασία ο κ.Τσίπρας ,νέο παιδί, στα δικά του ελληνικά ;Από αυτά θα κριθεί μήπως και η δική του,ιθαγενής, καριέρα; Σιγά!Τι “ιθαγενείς”,τί “αραπάδες”;Το ίδιο είναι ,βρε αδελφέ!Τράβα μπροστά νέε μου,ελπίδα της Αριστεράς και της Προόδου και μην ακούς τους ελληνομαθείς κουλτουριάρηδες!Αυτοί λένε διάφορα χαζά και παραπλανητικά,γιατί μας περνούν για ιθαγενείς,οι άτιμοι!Εσύ είσαι μοντέρνος ανθρωπος να’ούμε.

  • Μα,ποιά ελληνικά να περιμένουμε από πρόσωπα και φορείς της επίσημης ιθαγενούς πολιτικής μας;Εδω ολόκληρο υπουργείο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ(και Επιστημών;) εκδίδει ανακοίνωση στην οποία αναφέρεται,ότι το τάδε ζήτημα “δεν εμπίπτει των αρμοδιοτήτων “του υπουργείου!Ναι,τέτοια σύνταξη.Αγράμματοι! Να τους χαίρεστε κ. Μιχαήλ Λιάπη και καληνύχτα σας.

  • Μαργαριτάρι εκτός ΕΡΤ, στo αθλητικό site SPORTNET.gr: Ο συντάκτης θέλει να πει “βρίσκεται στη σφαίρα της φαντασίας” και το …ωραιοποιεί αρχαιοπρεπώς γράφοντας “επίκειται(!) στη σφαίρα της φαντασίας”.

  • Ποιός κατάργησε το πολυτονικό, ο Παπανδρέου ή ο Ράλλης;

  • Ο Ράλλης εισήγαγε τη δημοτική. Απλώς ο Παπανδρέου εισήγαγε τον κομματισμό στα Σχολεία, αφού ψήφιζαν και στο …Δημοτικό για ανάδειξη σχολικών συμβουλίων !!!

  • Ναι συμφωνώ, αλλά νομίζω πως το μονοτονικό το εισήγαγε ο Ράλλης κι όχι ο “σοσιαλιστής” Πρωθυπουργός, όπως διατείνεται ο συντάκτης του άρθρου που αναδημοσιεύετε.

  • Σχετικά με τα γραφόμενα απο τον κύριο Στέλιο Φραγκόπουλο. Συμφωνώ με όσα γράφονται για το πολυτονικό και μονοτονικό. Λυπάμαι, ωστόσο, που δεν μπορώ να συμφωνήσω για δύο βασικά πράγματα· 1. ότι η μικρογράμματη γραφή είχε εισαχθεί απο τη Δύση και 2. ότι η μετά την εικονομαχική κρίση εποχή είναι περίοδος παρακμής. Πρόκειται για πολύ μεγάλη πλάνη. Το ότι πάλι οι περισσότεροι λόγιοι της εποχής εκείνης, κατα τον κ. Φραγκόπουλο πάντα, ήταν κληρικοί, δεν είναι προς ψόγον· Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι οι σκαπανείς και οι σημαντικότεροι εκπρόσωποι του νεοελληνικού Διαφωτισμού ήταν επίσης κληρικοί.
    Νίκος Μοσχονάς, Ιστορικός

  • Καταθέτω ένα σύνηθες “υπογλώσσιο”.
    Γιατί άραγε να γίνεται το μπέρδεμα του “κατ’ αρχάς” με το “κατ’ αρχήν”, παρά το γεγονός ότι ουδεμία συγγενική σχέση έχουν μεταξύ τους. Το μεν “κατ’ αρχάς” είναι εκ του “αρχίζω” και άρα πιό τακτικό στη χρήση του. Και το δε “κατ’ αρχήν” είναι από το “άρχω” (σ.σ. κατ’ αρχήν και κατ’ άρθρον!)και άρα σπάνιο στη χρήση του. Και όμως κάποιοι “μοντέρνοι” θεωρούν ότι το “κατ’ αρχήν” είναι η… δημοτική άποψη του… κατ’ αρχάς.

  • – Μα, δεν τίθεται θέμα…
    – Εγώ το… τίθω!

  • Πάντως εγώ για τα λάθη τύπου “τίθω” δεν κατηγορώ την Άντζελα, αλλά εκείνους που την έκαναν να νομίζει πως είναι κάτι πολύ πιο πάνω από λαική τραγουδίστρια. Όλους εκείνους που βάζουν τις τραγουδιάρες, τις μοντέλες, τις γυμνάστριες και τις tv περσόνες στη Βουλή ή στα πάνελς να αποφαίνονται επί παντός επιστητού. Χωρίς, φυσικά, να αποκλείεται κάποιος από αυτούς να κάνει για τη Βουλή ή να μπορεί να τεκμηριώσει άποψη.
    Τους ανεβάζουν στο καλάμι καλά-καλά, μας τους φεσώνουν ως πρότυπα και μετά τους χλευάζουν κι από πάνω. Για να πάνε αυτοί να τραγουδήσουν να δούμε πόσες ντομάτες θα αρπάξουν!
    Δεν υπάρχει π.χ. ποτέ περίπτωση η κ. Δημητρίου να βάλει την κ. Στάη να τραγουδήσει δίπλα της στο πάλκο, χωρίς να την νοιάζει τι βατράχια θα πετάξει, επειδή η κ. Δημητρίου σέβεται το επάγγελμά της!

  • Κι άλλα υπογλώσσια (οι ειδήσεις της ΝΕΤ -ακόμα κι αυτής!- είναι πλούσιες σε μαργαριτάρια)

    Το πλοίο προσπαθούσε να προσαράξει…

    στις πληγέντες περιοχές

    έρχοντας (όχι – δεν είναι άρχοντας!)

    έχουν προσάγει

    οι θύλακες (όχι, δεν είναι φύλακες)

    πολλά περισσότερα

    (είχα σημειώσει πολλάααα ακόμα, αλλά κάποια αναφέρθηκαν ήδη και τα υπόλοιπα δεν τα θυμάμαι αυτή τη στιγμή)

  • – Περί Άντζελας Δημητρίου, πολύ σωστά. Θα τα ευλογούσε και ο… ΟικοΝομικός Πατριάρχης!

  • Πάντως, ορισμενοι δημοσιογράφοι που λοιδώρησαν την κ. Δημητρίου, έπεσαν σε μερικές ακούσιες (υπό την έννοια ότι ούτε η ίδια ήξερε) παγίδες της.Την κατέκριναν λ.χ. επειδή χρησιμοποίησε το επίθετο “άσφαλτη” ενώ υπάρχει η λέξη χωρίς να έχει σχέση με την άσφαλτο που οι ξερόλες υπενόησαν

  • Μα, οι σχετικές εκπομπές προς διαπόμπευση της Άντζελας Δημητρίου, έχουν περάσει από την ιστορία, επειδή πολλά «μαργαριτάρια» ακούστηκαν από απασχολούμενους στην δημοσιογραφία. Εν τέλει ο καθένας, ας κρίνεται πρώτα από την απόδοση στη δουλειά του – κάτι που ίσως δεν συμφέρει και τόσο κάποιους tv stars, αλλά και τηλεοπτικούς «σχολιαστές» και «αναλυτές». Τέλος πάντων…

  • Κι’ άλλα ,μαργαριτάρια από τον κήπο της τηλεόρασης :
    ” Αξωματική” αντιπολίτευση.Πάει πέταξε το Ι !
    ” Επιτίθονται”…
    ” της εθνικηοδού ” (σε μία λέξη…)
    ” της διεθνή κοινότητας ”
    ” αιμόρφυτος”
    ” αρθιμός”

  • Κι ένα φρέσκο-φρέσκο. Αποψινό. Σπαρταράει…
    Σε ρεπορτάζ της ΝΕΤ για την επίσκεψη του Τσίπρα στη ΔΕΘ :
    “…μια εξαγγελία κενΟΥ περιεχομένου…”
    (δεν το είπε ο Τσίπρας, να εξηγούμαστε, αλλά η παρουσιάστρια της ΝΕΤ – και βέβαι όχι η Xούκλη, η οποία μάλλον έφριξε εξ ίσου με μένα…)

  • Μια σύντομη απάντηση στον κ. Μοσχονά, ο οποίος μου έκανε την τιμή να σχολιάσει μιαν ανάρτησή μου. Γνωρίζω για τη μικρογράμματη γραφή ότι εισήχθη στη Δύση συστηματικά κατά την καρολίγγεια εποχή με στόχο να τυποποιηθεί η κρατική αλληλογραφία. Για την ελληνική γλώσσα δεν αναφέρεται πουθενά αντίστοιχο γεγονός που θα μπορούσε να τοποθετήσει αυτή την ενέργεια χρονικά. Επειδή λοιπόν καθιερώθηκε η ελληνική μικρογράμματη γραφή (πεζά με κεφαλαίο αρχικό) περί τον 9ο-10ο αιώνα, υποψιάζομαι ότι είναι μια επίδραση από τη Δύση – και δεν είναι κακό αυτό!

    Η αναφορά ότι οι περισσότεροι (αν όχι όλοι) οι λόγιοι ήταν κληρικοί, αναφέρθηκε ουδέτερα. Είναι προφανές αυτό, γιατί η εκκλησία είχε το μονοπώλιο της εκπαίδευσης και πρωτίστως εκπαίδευε δικά της στελέχη, παράπλευρα δε και στελέχη για την κρατική διοίκηση και το στρατό.

    Έχω σαφέστατη πεποίθηση ότι η εποχή από τη λήξη της εικονομαχίας και μετά ήταν εποχή διαρκούς παρακμής – εξαιρουμένων εννοείται κάποιων μεμονωμένων προσωπικοτήτων, οι οποίες αναδεικνύονταν κατά καιρούς αλλά ουδόλως επηρέαζαν το γενικότερο πτωτικό κλίμα. Ο εντοπισμός “πρώτης και δεύτερης βυζαντινής Αναγέννησης” είναι μεταγενέστερες, νεοελληνικές επινοήσεις για να απαλυνθεί το “ανεξήγητο”, πώς οι μέχρι τότε “βάρβαροι” Δυτικοί έφτασαν και ξεπέρασαν πολιτισμικά τους Ανατολικούς, οι οποίοι έμειναν κολλημένοι μέχρις εσχάτων στους πρώιμους τύπους για να μην χάσουν το όποιο περιεχόμενο… Ακόμα αυτό το περιεχόμενο αναζητούν μερικοί!

Κλικάρετε εδώ για να σχολιάσετε