«Φοβάμαι ότι το ξέσπασμα θα λειτουργήσει ως εκτόνωση»

Αυτό που ζήσαμε και ζούμε αυτές τις μέρες, το ξέσπασμα της βίας, της οργής και της αγανάκτησης, ήταν η συνέχεια μιας βαθιάς πολιτικοκοινωνικής κρίσης ή προηγείται αυτής;

Ζούμε το ξέσπασμα μιας πολιτικά πληγωμένης κοινωνίας, που έχει συσσωρεύσει εντάσεις πριν ακόμα από το ξέσπασμα των προηγούμενων ημερών; Η πολιτική τάξη θα πάψει να είναι προσανατολισμένη στον εαυτό της και στη συντήρηση των προνομίων, αναζητώντας τα αιτία της εκρηκτικής αυτής κατάστασης; Σε ποιους νέους δρόμους μπορεί να μας οδηγήσει αυτή η «κοσμοχαλασιά»;
Μιλάμε με τον Αθανάσιο Αλεξανδρίδη, ψυχίατρο-ψυχαναλυτή, συγγραφέα του βιβλίου «Η βία», εκδόσεις «Ικαρος».

Εκτιμάτε ότι ο θάνατος του Αλέξη ήταν μια αφορμή;

«Ο φόνος του εφήβου Αλέξη φόρτισε συναισθηματικά το πανελλήνιο. Με την απώλειά του ταυτίστηκαν τα παιδιά και οι νέοι σαν να ήταν στη θέση του, οι γονείς σαν να έχαναν το παιδί τους».

Με αυτό το ξέσπασμα και την οργή μιας πληγωμένης κοινωνίας, τι εκδηλώθηκε;

«Η θανάτωσή του λειτούργησε καταλυτικά για να εκδηλωθούν ταυτόχρονα δύο τελείως διαφορετικά φαινόμενα. Πρώτον, νόμιμες, θεσμικές και μη βίαιες μαζικές διαμαρτυρίες, που αναπτύχθηκαν με τη μορφή οργανωμένων συγκεντρώσεων. Είναι εντυπωσιακή η συμμετοχή των μαθητών σε αυτές τις εκδηλώσεις, αλλά ακόμη εντυπωσιακότερη η συμμετοχή των γονέων που συνόδευσαν τα παιδιά τους».

Εχει ξαναπαρουσιαστεί τέτοιο φαινόμενο;

«Πρόκειται για κάτι το καινούργιο στην ελληνική πολιτική πρακτική που αν συνεχιστεί, θα εγκαταστήσει ισχυρότερες σχέσεις μέσα στην ελληνική οικογένεια και την ελληνική κοινωνία. Είναι για μένα ο προάγγελος κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών που πρέπει να γίνουν και οι οποίες θα υπευθυνοποιούν τους εφήβους, τουλάχιστον στο επίπεδο των δημοτικών αρχών, από πολύ μικρότερη ηλικία, ενσωματώνοντας τον δυναμισμό τους στη δύσκολη άσκηση της θεσμικής εξουσίας».

Το δεύτερο φαντάζομαι είναι οι παράνομες και βίαιες πράξεις…

«Οι αντιθεσμικές, από έναν εξαιρετικά μικρό αριθμό ατόμων, που προκάλεσαν πραγματικές, ψυχικές και συμβολικές καταστροφές στο άμεσο παρόν αλλά, κατά τη γνώμη μου, και με βραδυφλεγή δράση ως προς το μέλλον λόγω της εγκατάστασης τρόμου, απαξίωσης και παθητικότητας στον μέσο πολίτη, που για άλλη μια φορά αισθάνθηκε ότι τον μεταχειρίζονται ως αδρανή πολιτική μάζα, οι αξίες της οποίας, όπως “εργασία, ιδιοκτησία, καθημερινότητα, ασφάλεια”, δεν αποτελούν άμεση πολιτική προτεραιότητα».

Αυτού που είδαμε είχε προηγηθεί «η λεηλασία της νομιμότητας και της εμπιστοσύνης στους θεσμούς», όπως έχει γράψει η συνάδελφός σας Φωτεινή Τσαλίκογλου;

«Πρόκειται για μια φράση που συμπυκνώνει έξοχα αυτό που έχει συντελεστεί και μας βγάζει από τα απλοϊκά σχήματα που προσπαθούν να εξηγήσουν τα φαινόμενα αποκλειστικά με οικονομικούς όρους».

Εγραφε χθες στον Τύπο ο καθηγητής Γιάννης Βούλγαρης για ένα «κύμα αγανάκτησης που πλημμυρίζει τους πόρους της κοινωνίας» και για «κρίση αυθεντίας των κεντρικών θεσμών που ξεφτιλίστηκαν τα τελευταία χρόνια. Ο ένας μετά τον άλλον. Δικαστικό σύστημα, Εκκλησία, Πανεπιστήμια και Δημόσια Εκπαίδευση, Κοινωνικές Υπηρεσίες…»

«Η κρίση είναι κυρίως κρίση του εποικοδομήματος. Νιώθουμε κάθε μέρα όλο και περισσότεροι θεσμοί να αυτονομούνται και να προσπαθούν να αυξήσουν το πεδίο της εξουσίας τους, καταργώντας την έννομη συνεκτικότητα του κράτους και, κυρίως, τη δυνατότητα ελέγχου από τους πολίτες. Η επιβαλλόμενη παθητικοποίηση οδηγεί το μεγαλύτερο μέρος των πολιτών στην απογοήτευση, στη “συμμόρφωση” και την αναζήτηση του μικρού ιδιωτικού δρόμου της αποδεκτής παρανομίας για την τακτοποίηση των ζητημάτων τους, και ένα μικρό μέρος των πολιτών στη διέγερση, στην εξέγερση και στη βίαιη, μη παραγωγική αντιπαράθεση».

Πρόκειται για το εκτονωτικό ψυχόδραμα κάποιων αντιεξουσιαστών ή για ένα πλέγμα «σκοτεινών δυνάμεων»;

«Δεν νομίζω ότι πρόκειται για εκτονωτικό ψυχόδραμα κάποιων αντιεξουσιαστών, αν και για κάποιους αφελείς και για κάποιους ψυχικά διαταραγμένους λειτούργησε και ως έτσι. Θεωρώ ότι ο αντιεξουσιαστικός χώρος προετοιμαζόταν για μια αντιπαράθεση, την οποία για όσους “έχουν αυτιά” την είχε προαναγγείλει. Ομως νομίζω ότι τα πράγματα είναι πιο σύνθετα και πιο επικίνδυνα.Δεν θεωρώ ότι υπάρχει συνωμοσία, αλλά μέσα στην κοινωνία υπάρχουν αυτοματισμοί συνεργασίας των συνεχώς ενεργών παράνομων δυνάμεων. Εκτιμώ ότι πίσω από το όχημα των αντιεξουσιαστικών οργανώσεων, εν αγνοία τους ίσως, λειτουργούν και άλλοι χώροι τού ποινικού εγκλήματος. Τα μεταξύ τους όρια δεν είναι σαφή και η ιστορία των περισσότερων αντιεξουσιαστικών οργανώσεων δείχνει ότι όταν το ιδεολόγημα αδειάζει, η πολιτική οργάνωση εκπίπτει σε ποινική. Τα έχει αναγγείλει προφητικά, αλλά ισχύουν πάντα, ο Ντοστογιέφσκι στο μυθιστόρημά του “Οι Δαιμονισμένοι”».

Γιατί οι κυβερνήσεις δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν το αντιδημοκρατικό φαινόμενο της βίας, που εδώ και χρόνια μαστίζει τη χώρα;

«Σε μια εποχή όπου η έννοια του “εξωτερικού εχθρού” όλο και απομακρύνεται, μια και τα κράτη ανήκουν σε όλο και μεγαλύτερους στρατιωτικούς οργανισμούς, το αντιεξουσιαστικό βίαιο κίνημα δημιουργεί για ένα κράτος τον “εσωτερικό εχθρό”, που τον έχει ανάγκη για να διαμορφώνει νόμους και πρακτικές που το φέρουν ως τον νόμιμο και αποκλειστικό διαχειριστή της βίας. Οι αντιεξουσιαστές προκύπτουν από την ίδια τη φύση του κράτους και είναι οι ισχυρότεροι υποστηρικτές του!»

Την επαύριο αυτής της «έκρηξης» επανερχόμαστε στην… πολιτική ρουτίνα;

«Φοβάμαι ότι θα ισχύσει ένα απαισιόδοξο σενάριο. Το ξέσπασμα θα λειτουργήσει ως εκτόνωση. Οι μη βίαιοι πολίτες, απενοχοποιημένοι από τη συμμετοχή τους στο πένθος και τη διαμαρτυρία, αλλά ξανά ματαιωμένοι γιατί τα ουσιαστικά προβλήματα (με κορυφαίο αυτό της φτώχειας) δεν θα θιγούν, θα επιστρέψουν στην παθητικότητά τους και θα επιζητήσουν προστασία από όσους με ανταλλάγματα την προσφέρουν. Η βία θα κερδίσει έδαφος έναντι των άλλων έλλογων και νόμιμων διευθετήσεων. Ο βίαιος χώρος, μετά την πρόσφατη νίκη του, θα στρατολογήσει νέα μέλη και οπαδούς. Η Αστυνομία θα περιμένει τη στιγμή να πάρει τη ρεβάνς της».

Συνέντευξη του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗ, ψυχίατρου – ψυχαναλυτή

στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 12/2008

1 σχόλιο

  • Για να οδηγήσει το ξέσπασμα σε μία ουσιαστική αλλαγή θα πρέπει να υπάρχει μία ουσιαστική εναλλακτική λύση.

    Ποία είναι αυτή; Υπάρχει;
    Η μετατροπή της Ελλάδας σε Κούβα-Light ;
    Μπορεί να την επιθυμεί ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά κανείς άλλος δεν την θέλει
    Η μετατροπή της Ελλάδας σε Κουβα- strong ;
    Μπορεί να την επιθυμούν το ένα τρίτο των ψηφοφόρων του ΚΚΕ (τα άλλα δυο τρίτα ψηφίζουν από αντίδραση ή παράδοση) αλλά το υπόλοιπο 97% δεν το θέλει.

    Μέχρι να υπάρξει ένα ώριμο και βιώσιμο εναλλακτικό μοντέλο (Παιδείας, Οικονομίας, Κοινωνίας) τέτοια ξεσπάσματα θα επιστρέφουν στην ρουτίνα.

    Που οδήγησε η οργή από τις πυρκαγιές; Που οδήγησε η οργή από τις καταστροφές και τις αντιδράσεις στο νομοσχέδιο για τα Πανεπιστήμια;Θυμάστε ότι κάηκε ο Άγνωστος στρατιώτης. Που οδήγησε η οργή από τα επεισόδια αναρχικών με τους χρυσαυγίτες;

    Θα κάνω μία παρακινδυνευμένη πρόβλεψη και ίσως βγω λάθος, αλλά ας είναι:

    Η πραγματική αλλαγή και στην πολιτική και στην κοινωνία θα γίνει ή μάλλον θα επιταχυνθεί όταν ως Έλληνες σταματήσουμε να φοβόμαστε τις κυβερνήσεις συνεργασίας και όταν αισθανθούμε ελεύθεροι να ψηφίζουμε όχι αυτούς που νομίζουμε ότι θα βγουν αλλά αυτούς με τους οποίους συμφωνούμε.

    Τότε οι πολιτικοί θα λάβουν την εντολή να καθίσουν σε ένα τραπέζι και ανεξάρτητα από την ιδεολογική αντιπαράθεση που μπορεί και πρέπει να συνεχίσει, να συνεργαστούν για την καλύτερη διαχείριση των προβλημάτων των πολιτών και του δημοσίου χρήματος.

    Η σχέση βέβαια είναι αμφίδρομη. Μέχρι στιγμής έχουμε τους πολιτικούς των δύο μεγάλων κομμάτων που απορρίπτουν την συνεργασία ενώ τα προγράμματα και οι προτάσεις είναι πολύ κοντά. Εκβιάζουν με το ‘αυτοδυναμία ή χάος’.
    Όσο οι πολιτικοί δεν συνεργάζονται, και όσο δεν μπορούν να δώσουν λύση και να σπάσουν στεγανά προνομιούχων μειοψηφιών, κάθε τόσο ένα μέρος της νέας γενιάς που αισθάνεται βλέπει ένα μέλλον μεταξύ δημοσίου και 700 ευρώ, θα βγαίνει και θα τα σπάει.

    Από πολλές απόψεις το πολιτικοκοινωνικό πρόβλημα της Ελλάδας ομοιάζει με το ‘η κότα έκανε το αβγό ή το αβγό την κότα’.

Κλικάρετε εδώ για να σχολιάσετε