“Εκεί μέσα εκατοικούσε, πικραμένη, εντροπαλή…”

__4Δεν του έφταναν του κ. Αλαβάνου τα ορυχεία,

τα δεκάδες διαμερίσματα, η μονοκατοικία στην Πεντέλη

-που του τη διάρρηξαν πρόσφατα- και η σφαγή που έγινε στον ΣΥΡΙΖΑ για το ποιος θα πρωτοβάλει χέρι στην έδρα του ευρωβουλευτή, η βία τον μάρανε!

Και κάλεσε τον έρμο το Σολωμό για συνήγορο. Να επιβεβαιώσει μέσω της πρώτης στροφής του Ύμνου εις την Ελευθερίαν δηλαδή, πως η Ελευθερία με τη βία πάνε σετάκι!

Αλλά το μόνο που επιβεβαίωσε είναι τη μέγιστη σολωμική ποίηση. Αφού, σχεδόν διακόσια χρόνια από τότε που ο Σολωμός, ως παιδάκι 25 ετών, έγραψε αυτή την άσκηση στην ελληνική γλώσσα το Ελληνικό Κοινοβούλιο ψάχνεται για το τι εννοούσε ο ποιητής.

Γιατί μια ασκησούλα στην ξένη γλώσσα ήταν για το Σολωμό αυτό το ποίημα. Τον προηγούμενο χρόνο ο Σπυρίδων Τρικούπης είχε πάει στην Ζάκυνθο και του συνέστησε να μάθει ελληνικά, επειδή “το Έθνος χρειάζεται τον ποιητή του” και ο Σολωμός μέχρι τότε, όπως και οι περισσότεροι της καλής κοινωνίας της Ζακύνθου ήξερε και μιλούσε μόνο ιταλικά, αφού, αν μη τι άλλο αυτή ήταν η επίσημη γλώσσα στα Επτάνησα τότε και σε αυτήν τη γλώσσα είχε σπουδάσει.
Προσπάθησε ο Σολωμός επί ένα χρόνο, άκουσε στην Ζάκυνθο τους γύρω του πώς μιλούσαν, θυμήθηκε και τη γλώσσα της μάνας του, που ήταν μια μικρή από τη Μάνη, υπηρέτρια στο σπίτι του πατέρα του, και μετά θέλησε να δει τι κατάφερε. Έγραψε τον ΄Υμνο εις την Ελευθερίαν και τον έστειλε στον Σπυρίδωνα Τρικούπη να του πει πώς τα πάει με τα ελληνικά.
Ο Τρικούπης ενθουσιάστηκε, όχι μόνο με τη γλώσσα, αλλά και με το ποίημα και το τύπωσε στο Μεσσολόγι σε ένα φυλλάδιο. Είναι το μόνο ποίημα του Σολωμού που τυπώθηκε όσο ζούσε. Ο Σολωμός καμμία όρεξη δεν είχε να επιδειχθεί. Και Εθνικός Ύμνος έγινε μετά το θάνατό του.

Επόμενο ήταν λοιπόν ο Σολωμός να μη μέτρησε με κανόνα και διαβήτη τις λέξεις που χρησιμοποίησε. Και φυσικό να μεταχειρισθεί και λέξεις της ζακυνθινής διαλέκτου ή καλύτερα, ελληνικές μεν λέξεις, με την έννοια όμως που τις χρησιμοποιούσαν οι ζακυνθινοί. Άλλωστε ο Σολωμός ούτε είχε τότε, αλλά ούτε και ποτέ απέκτησε απευθείας επαφή με την απέναντι ακτή. ΄Ο,τι ήξερε από ελληνικά τα έμαθε στην Ζάκυνθο, ακούγοντας πώς τα μιλούν εκεί οι άνθρωποι του λαού.

Λοιπόν τη λέξη “βία” στην Ζάκυνθο τη χρησιμοποιούμε με την έννοια της βιασύνης, από αυτό το “βιάζομαι” δηλαδή, που δεν σημαίνει πως πέφτω θύμα βιασμού. Επειδή το βία του κ. Αλαβάνου πάει με το βιασμό. Και δεν μπορώ να καταλάβω τι σόι Ελευθερία θα ήταν αυτή, που άλλο δεν θα έκανε παρά να ψάχνει τι θα βιάσει. Δηλαδή πώς θα στερήσει την ελευθερία των άλλων.
Λέμε στην Ζάκυνθο “με πιάσανε οι βίες” και εννοούμε πως συνειδητοποίησα ότι δεν έχω άλλα χρονικά περιθώρια και πρέπει να κάνω γρήγορα. Όχι βέβαια, ότι μου την πέσανε πέντε-έξι, με βάλανε κάτω και με βιάζανε ο ένας μετά τον άλλον!
Λέμε επίσης πχ. “Πόσο να κάνει αυτό το βιβλίο; Είκοσι ευρώ, βία εικοσιδύο”. Και εννοούμε “το πολύ”, το “δεν πάει πάρα πέρα”. Μάλιστα εδώ, αυτό το “βία” στη σωστή του γραφή ίσως θα ήθελε και υπογεγραμμένη.

Αλλά, κι έτσι να μην ήταν, φαντάζεται κανείς πως στην εποχή του Ρομαντισμού θα υπήρχε ποιητής, και μάλιστα ο συγκεκριμένος, που θα έξυμνούσε τη βία; Αλλά και αγνοούν ότι εκείνη την εποχή κάθε απελευθερωτικός αγώνας δεν εθεωρείτο άσκηση βίας, έστω και με την έννοια του αναγκαίου κακού, αλλά δικαίωμα στην άμυνα για τα ιερά και τα όσια, που καμμία σχέση δεν μπορεί να έχει με την έννοια της αρνητικά φορτισμένης λέξης “βία”;

Ο αυθεντικός ερμηνευτής του σολωμικού έργου και προσωπικός φίλος του ποιητή Ιάκωβος Πολυλάς ερμηνεύοντας τον στίχο μιλάει για την «ακαταμάχητη ορμή του αυτόνομου ελληνικού πνεύματος, οπού παρουσιάζεται εις τη φαντασία του ποιητή βγαλμένο από τα ιερά κόκαλα των προγόνων, με την ακονισμένη ρομφαία και με το μάτι οπού με βία μετράει τη γη, ως να εθαρρούσε ότι γλήγορα θα την κάμει δική του».
Ο Πολυλάς ως κερκυραίος ήξερε την επτανησιακή έννοια της λέξης, όπως ήξερε και τον χαρακτήρα του Σολωμού. Ταυτίζει λοιπόν τη λέξη με το “γλήγορα”.

Κατά τα άλλα δουλειά δεν είχαν στη Βουλή και παραλάβανε και τη Φιλολογία για να την βιάσουν κι αυτή. Και πολύ θα ήθελα να έβλεπα την αντίδραση του Σολωμού, αν ζούσε και τους έβλεπε. Μάλλον θα έγραφε με βία ένα άκομη σατιρικό ποίημα με Σοφολογιώτατους και …Βουλευτοσυμβούλια!
Ή, αν δεν είχε τα κέφια του, να τους έλεγε εκείνο που έλεγε στον Γ. Τερτσέτην, το 1842:

Η διαφθορά είναι τόσον γενική και έχει τόσας βαθειάς ρίζας, ώστε μου προξενεί κατάπληξιν. Με τοιαύτην σταθερότητα, νομίζω δυνατήν μίαν ηθικήν αναγέννησιν, αρκεί όμως οι αίτιοι αυτής να εκλείψουν εντελώς.

Αλλά, αυτά τα σολωμικά δεν θέλουν να τα θυμούνται οι επαναστατημένοι βουλευτές, είπαμε, η βία τους μάρανε!

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΙΤΣΟΣ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
Αλέκος Αλαβάνος:
[…]Υποθέτω ότι ο κ. Πρωθυπουργός ξέρει τον Εθνικό Ύμνο, ή τουλάχιστον την πρώτη στροφή η οποία λέει «σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή, σε γνωρίζω από την όψη που με βία μετράει τη γη». Δεν είναι τόσο απλό να κάνουμε καλλιστεία εδώ καταγγελίας της βίας.[…]

Γιώργος Καρατζαφέρης:
[…]Και βέβαια θα ήθελα να διορθώσω με ιδιαίτερο σεβασμό τον αξιότιμο Πρόεδρο του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Δεν είναι ακραίος ο εθνικός ποιητής Σολωμός. Όταν λέει «που με βια μετράει τη γη», δεν εννοεί τη βία, αλλά τη βιασύνη. Ίσως του ξέφυγε, επειδή τώρα με την άρση των τόνων από τα γραπτά, δεν καταλαβαίνει κανείς το βία από το βια. Είναι, λοιπόν, «με τη βιασύνη που μετρά τη γη», δεν είναι «με τη βία». Δεν είναι ακραίος ο Σολωμός. Αυτό έτσι, σαν μία διευκρίνιση, για να μην γίνονται παρεξηγήσεις που μπορεί καμιά φορά να δημιουργούν και κακά μαθήματα για τους μαθητές. Ακούν οι μαθητές έναν πολιτικό Αρχηγό να ερμηνεύει το Σολωμό ότι εννοεί «με τη βία», ότι την εκθειάζει. Όχι, δεν είναι η βία. Είναι η βια, η βιασύνη. Καταλαβαίνω ότι συγχωρείται από την έλλειψη των τόνων, γι’ αυτό ίσως πρέπει να επανέλθουν οι τόνοι, για να μην μπερδεύουμε τα πράγματα.[…]

Αλέκος Αλαβάνος:
Το πρώτο που θέλω να πω είναι ότι δεν περίμενα ποτέ να καταθέσω στα Πρακτικά της Βουλής ένα τέτοιο έγγραφο. Αυτό το έγγραφο είναι ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού, που είναι ο Εθνικός Ύμνος για όλους τους Έλληνες, συμπεριλαμβανομένου και του Προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ.. Ο αξιότιμος κύριος Καρατζαφέρης έκανε κάποιες παρατηρήσεις, ότι δεν λέει «βία» αλλά λέει «βιά». Λέει «Σε γνωρίζω από την όψη που με βία μετράει τη γη». Το καταθέτω στα Πρακτικά για να διαβάσουν ο Πρόεδρος και ο Βουλευτές του ΛΑ.Ο.Σ., να μάθουν τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν», Εθνικό μας Ύμνο. (Στο σημείο αυτό ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. κ. Αλέξανδρος Αλαβάνος καταθέτει για τα Πρακτικά το προαναφερθέν έγγραφο, το οποίο βρίσκεται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής) Να πω με την ευκαιρία ότι καλό είναι να μην καπηλευόμαστε τον πολιτισμό μας, να μαθαίνουμε λίγα πράγματα. Να πω για το συγκεκριμένο θέμα ότι και η βιασύνη, η «βιά» που λέτε –που δεν λέει έτσι ο Σολωμός, όπως έκανε την παρατήρηση- είναι μια μορφή βίας. Προέρχεται από το ρήμα «βιάζομαι». Οικονομολόγος είμαι, αλλά είναι μερικά απλά πράγματα. Βία στις σχέσεις, βία στους ανθρώπους, βία στα ζώα, βία στο χρόνο, πίεση του χρόνου δηλαδή κ.λπ.. Θα έλεγα ας κάνει κάποια μαθήματα το ΛΑ.Ο.Σ. Ακούσαμε ένα κήρυγμα ενάντια στους μετανάστες. Ας διαβάσει τις Ικέτιδες του Αισχύλου. Ας προσφύγει σε κάποιες πηγές αξιών για όλο, αν θέλετε, το δημοκρατικό κόσμο, που εγγράφηκαν για πρώτη φορά στην αρχαιοελληνική γραμματεία. […]

Ο Καρατζαφέρης απέφυγε να απαντήσει σχετικά με τον εθνικό ύμνο:
[…]Αξιότιμε Πρόεδρε του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., είπατε να απευθυνθώ στην ελληνική γραμματική. Προφανώς εννοούσατε την ελληνική γραμματεία, στην οποία συνυπάρχουν και οι «Ικέτιδες» μαζί με κείμενα και του Αριστοτέλη και του Ισοκράτη, που είναι ιδιαίτερα σοβαρά, για τη μετανάστευση. Αν θέλετε σας παραπέμπω εκεί. Αλλά εν πάση περιπτώσει, ίσως το είπατε και αυτό βιαστικά, για την ελληνική γραμματική. Δεν είναι το θέμα εδώ το να μιλάμε για γνώσεις αρχαίων ελληνικών. Είναι να δούμε ακριβώς την πραγματικότητα, που είναι ανησυχητική.[…]

Πηγή: Πρακτικά της βουλής – 8 Απριλίου 2009

10 Σχόλια

  1. Ο/Η ange-ta λέει:

    “Λοιπόν τη λέξη “βία” στην Ζάκυνθο τη χρησιμοποιούμε με την έννοια της βιασύνης”:

    Ολοι οι επτανήσιοι, έτσι χρησιμοποιούν τη λέξη βία.
    Μάλιστα όπως έγραψα και σε κάποιον άλλον, δύσκολα θα ακούσεις τη λέξη βιασύνη. Μονο τη λέξη βία χρησιμοποιούν για την γρηγοράδα.
    Αλλά τι να λέμε τώρα, έτσι που καταντάει ο νεοέλληνας, που νομίζει ότι είναι και αριστερός, τους Ποιητές μας (με Π Κεφαλαίο), έτσι καταντάει και το κοινοβούλιο και τη δημοκρατία και κάθε άλλη ιδέα και ιδανικό.

    Ξεράσματα!!

  2. Ο/Η ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΙΤΣΟΣ λέει:

    @ange-ta: Έχετε δίκιο. Δεν ξέρω αν κι εσείς είστε επτανήσιος, αλλά έγραψα μόνο για την Ζάκυνθο, επειδή εκεί έμαθε ελληνικά ο Σολωμός.
    Αν και παρακάτω λέω ότι ο Πολυλάς ερμήνευσε τη λέξη “βία” αυθεντικά, γιατί εκτός από επιστήθιος φίλος του ποιητή, ήταν και κερκυραίος.
    Μα πείτε μου, φιλοσοφία θέλει; Έχουν γραφεί ένα σωρό post για το θέμα -αλλά και ένα σωρό άρθρα- και όλοι προσφεύγουν πότε στον έναν, πότε στον άλλον φιλόλογο για να δουν αν έχει δίκιο ο Αλαβάνος ή ο Καρατζαφέρης!
    Λίγο τη βιογραφία του εθνικού ποιητή να ξέρεις, η ερμηνεία είναι αυτονόητη. Σιγά-σιγά, για να κόψουν στα μέτρα τους τα πάντα, θα βγάλουν και τον Σολωμό μέλος της ομάδας …Μπααντερ/Μάινχοφ!

    Αμ, το άλλο; Ένας ολόκληρος λαός και να αγνοεί τι λέει η πρώτη στροφή του Εθνικού του Ύμνου! Μία από τις δύο στροφές του Ύμνου εις την Ελευθερίαν, που είναι ο Εθνικός Ύμνος δηλαδή!
    Αλλά, ξέχασα ότι η Παιδεία τα τελευταία χρόνια τριάντα περίπου χρόνια είναι προσανατολισμένη στον Σαρτρ, τους σουρρεαλιστές, τον Μπουκόφσκυ κλπ.

  3. Ο/Η ange-ta λέει:

    Αλλά, ξέχασα ότι η Παιδεία τα τελευταία χρόνια τριάντα περίπου χρόνια είναι προσανατολισμένη στον Σαρτρ, τους σουρρεαλιστές, τον Μπουκόφσκυ

    Σιγά να μην είναι: Στα πρωϊνάδικα είναι προσανατολισμένη!

    Εχω τρελλαθεί να διαβάζω σε όλο το διαδίκτυο ερμηνείες του εθνικού μας Υμνου και συγχύζομαι.
    Το κύριο επιχείρημα είναι ότι το βιά = βιασύνη και το βία=βιολεντ.
    Φρίκη!
    Οι Κεφαλλονίτες (Κεφαλλονίτισσα είμαι) δεν θα πουν ποτέ υγειά, αλλά υγεία, Παναγία, κλπ.
    Δεν μου ρχονται άλλες λέξεις.
    καλή Κυριακή

  4. Ο/Η ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΙΤΣΟΣ λέει:

    Ή, όπως γράφει ο Ξενόπουλος στο “Φιόρο του Λεβάντε”, λέμε “γροθία” κι όχι “γροθιά”, αλλά όχι όμως και “μπουνία”! “Μπουνιά” λέμε!

  5. Ο/Η ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ λέει:

    Θα είμαι τηλεγραφικός και σχετικός. Η μόνη έως τώρα πρόταση του κ. Καρατζαφέρη την οποία προσυπογράφω, είναι αυτή για επαναφορά του πολυτονικού. Ίσως έτσι τα έρμα μας τα νιάτα θα πάψουν να λένε πως πηγαίνουν ΠΕΝΤΑΗΜΕΡΗ με το σχολείο αλλά με το ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟ του μπαμπά.

  6. Ο/Η kappadokis λέει:

    @Δ.ΒΙΤΣΙΟΣ

    Και εμείς οι υπόλοιποι που δεν είμαστε επτανήσιοι από τότε που αφήσαμε τα σχολικά θρανία, χρόνια τώρα,έως σήμερα ξέραμε ότι ο Σολωμός με το βια εννούσε βιασύνη.
    Επρεπε να έρθει το σωτήριον έτος 2009 για να ακούσουμε και τη καινοφανή θεωρία του κυρίου Αλαβάνου ότι ο ποιητής εννοούσε βία. Και όχι μόνο αυτό αλλά επιχείρησε να ταυτίσει τον απελευθερωτικό αγώνα του 21 με τη βία που ασκούν στις πόλεις σήμερα αυτοί που αυτός υποστηρίζει και υποθάλπει.
    Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Σολωμός είναι ο προάγγελος των κουκουλοφόρων….

  7. Ο/Η ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΙΤΣΟΣ λέει:

    @kappadokis: Ασφαλώς είναι όπως τα λέτε. Όμως δεν είναι απογοητευτικό να χρειάζεται τόση κουβέντα για κάτι που θα έπρεπε να είναι γνωστό από το σχολείο; Και όχι σε σας και μερικούς άλλους μόνο, αλλά στον καθένα μας;
    Και το χειρότερο να κατατίθεται ο Ύμνος στην Ελευθερία στα πρακτικά της Βουλής για να τον τρίψει αρχηγός κοινοβουλευτικού κόμματος στα μούτρα όσων απεχθάνονται τη βία;
    Με την ίδια λογική δεν νομιμοποιείται και ο κάθε συνταγματάρχης να καταλύσει τη Δημοκρατία με τα τανκς; Κι αυτός βία ασκεί κατά το δοκούν. Έτσι νομίζει ότι ενσαρκώνει την όψη της Ελευθερίας που “με βία μετράει τη γη”!

  8. Ο/Η ahso λέει:

    Με το συμπάθιο, αλλά …

    εδώ ο κόσμος (η Ελλάδα) χάνεται…

  9. Ο/Η nicolaos demonicos λέει:

    @ Πρὸς ὅλους: Ρὲ παιδιά, γιὰ κάν’τε κράτει! Ὡρμήσατε ὅλοι τοῦ Ἀλβανου νὰ τόνε φάτε! Κονομολόγος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, δὲν εἶναι φιλόλογος γιὰ ἱστορικός. Πῶς νὰ ξέρη τί ἐννοοῦσε ὁ Σολωμός; Δὲν λέτε πάλι καλὰ ποὺ δὲν τὸν ἔγραψε «σολομό»;

  10. Ο/Η Διονυσία Περικλέους λέει:

    @κ. Βίτσο: Με τα σοβαρά σας ψέγετε τον κ. Αλαβάνο για την λάθος κατανόηση του Εθνικού μας Ύμνου;; Με 52 ενοίκια να εισπράττει ο άνθρωπος; Με μεταλείο να επιβλέπει;; Με το Τσιπράκι να βάζει, δημοσίως, το δάχτυλο στην μύτη και να του φαρδαίνει το ρουθούνι του και να του πέφτουν, για καλοπιστικούς λόγους, τα ποσοστά του; Την Αλέκα να ψάχνει με την αγκαλιά γεμάτη άδειες κορνίζες, και πού να τις καρφώσει στους τοίχους του Περισσού, και οι άγιοι να βιάζονται για επανα-αγιοποίηση;; Τί να πρωτοκάνει ο άνθρωπος;; Και νά ‘χει κι από πάνω μπερδέψει αν το ΘΑΣΟΚ είναι στ’ αριστερά του ή στα δεξιά του!! Δεν έχετε κατανόηση. Τσ,τσ,τσ,τσ…

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *