Το έθιμο της “Μαλλιαρής” στη Ζάκυνθο

Το βράδυ της τελευταίας ημέρας του Ιουλίου, και ενόψει της Σαρακοστής του Δεκαπενταύγουστου που ξεκινά την επομένη,  οι  Ζακυνθινοί της πρωτεύουσας του νησιού, “τση Χώρας”, συγκεντρώνονται στους παραλιακούς δρόμους που βρίσκονται στις άκρες της πόλης -της Αγίας Τριάδας και του Αγίου-  και περιδιαβαίνουν τραγουδώντας και ανταλλάζοντας σκαμπρόζικα αλληλοπειράγματα, περιμένοντας να πάει η ώρα δώδεκα τα μεσάνυχτα.
Με το που αλλάζει η μέρα και μπαίνει η 1η Αυγούστου, τα καμπαναρία που σημαίνουν την έλευση της Σαρακοστής, δίνουν το σύνθημα στους ζακυνθινούς, που  βγάζουν τα παπούτσια τους, ανασηκώνουν τα φουστάνια και τα μπατζάκια τους και μπαίνουν στην θάλασσα, στην άκρη εκεί που σκάει το κύμα, “για να πιάσουνε τη μαλλιαρή”. Αναζητούν δηλαδή μια πέτρα στην οποία έχουν φυτρώσει φυτά από εκείνα που φύονται κάτω από το θαλασσινό νερό.
Είναι η λεγόμενη “μαλλιαρή” που την ανασύρουν σαν τρόπαιο, την φέρνουν στο σπίτι τους κρατώντας την ψηλά στο χέρι,  και την τοποθετούν κάτω από το κρεββάτι. Η “μαλλιαρή”, κατά παράδοση αιώνων, φέρνει  καλοτυχία για όλη τη χρονιά, και, επιπλέον, διώχνει τα κουνούπια από το σπίτι. Όσο δε περισσότερο μαλλιαρή είναι η πέτρα, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχουν οι ανύπαντρες να δούνε τον άντρα που θα παντρεφτούν στον ύπνο τους. Για αυτό δεν ψάχνουν απλώς για μια μαλλιαρή, αλλά …για την πιο μαλλιαρή.
Κανείς όμως δεν ξέρει αν το έθιμο γίνεται περισσότερο για τις μεταφυσικές ιδιότητες της χορταριασμένης πέτρας ή για το διονυσιακό κέφι από την ανταλλαγή λογοπαίγνιων σχετιζόμενων με τη λέξη “μαλλιαρή”.

Eίναι γεγονός ότι πρόκειται για ένα έθιμο καθαρά χωραίτικο. Αστικό. Στα χωριά της Ζακύνθου δεν το τηρούσαν, σε πολλά δε ούτε καν το γνώριζαν. Για να μην πούμε  ότι και από τη Χώρα πιο πολύ το τηρούσαν όσοι έμεναν στις παράλιες περιοχές Άμμος, Ταμπάκικα και Αγία Τριάδα, ενώ από τις υπόλοιπες περιοχές της Πόλης όσοι είχαν όρεξη για αστεία, κρασί και τραγούδια.  Αν μη τι άλλο, το να κουβαλάς ολόκληρη πέτρα από τη παραλία της  Χώρας χιλιόμετρα με τα πόδια, μέχρι το κάθε χωριό, ήταν ένα θέμα…

Η γιορτή είναι κάτι μεταξύ ενός μίνι καρναβαλιού, που θυμίζει κάτι από τις Απόκριες που προηγούνται της Μεγάλης Σαρακοστής του Πάσχα και μιας τιμητικής γιορτής για τη θάλασσα, η οποία πάντα και με πολλούς τρόπους ήταν συνδεδεμένη με την Ζάκυνθο.
Τα τελευταία χρόνια ο Δήμος Ζακυνθίων τη βραδιά αυτή διοργανώνει γιορτή με ζωντανή μουσική από μπάντες και χορωδίες, κρασί, παραδοσιακά εδέσματα,  βαρκαρόλες και ζακυνθινές καντάδες.

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΙΤΣΟΣ

Η φωτογραφία είναι από προηγούμενη χρονιά και προέρχεται από το blog : http://oneiromageiremata.blogspot.com/

9 Σχόλια

  1. Ο/Η Δύ-στιχος λέει:

    Πιστός κι εγώ στο έθιμο,
    θα πάω να την πιάσω,
    μα έχω φόβο στην καρδιά,
    μη μου μετράν’ το πάσο.

    Με τούτα τα φαινόμενα
    που ζούμε στο νησί μας,
    με φόνους, “χόρτα” και “κοριούς”,
    συλλήψεις στην αυλή μας,

    “την έπιασα την μαλλιαρή”,
    αν πω ο βουρλισμένος,
    μήπως σαν ένα σύνθημα
    τ’ ακούσει κάποιος ξένος;

    Δύ-στιχος

  2. Ο/Η ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΙΤΣΟΣ λέει:

    @ Δυ-στιχος: Πάντα εύστοχος και ευμπνευσμένος. Και του χρόνου με λιγότερα κακά για σατίρισμα!

  3. Ο/Η Χωραίτης λέει:

    Μόνο που οι ζαρτνινιέρες του Αγίου…διώξανε και τις μπάντες του Δήμου από την πλατεία…,εκτός από τα ανεπιθύμητα για τους επί της νήσου εκπροσώπους του, παιδοβόλια…

  4. Ο/Η Κώστας Κιτσίκης λέει:

    Το άρθρο αναδημοσιεύεται εδώ: http://dimoskaipoliteia.blogspot.com/2011/07/blog-post_31.html

  5. Ο/Η Νίκος Χαραλάμπους λέει:

    Τι μου θυμίσατε!…Εγώ έχω μια άλλη απορία όμως: Θυμάμαι και τη γιορτή του Άη Γιάννη του Λουμπαρδιάρη, που ανάβαμε φωτιές και πηδάγαμε από πάνω τους. Αυτή πότε ήταν; τέλη Ιουνίου;

  6. Ο/Η Πολιτισμός Πολίτης λέει:

    @ Nίκος Χαραλάμπους: Όντως τα του Αη Γιάννη του Λουμπαρδιάρη είναι στις 24 Ιουνίου. Όσο για τις φωτιές είναι ένα ακόμη αρχαίο παγανιστικό έθιμο που έχει να κάνει με το Θερινό Ηλιοστάσιο και στο οποίο, επειδή οι χριστιανοί δεν μπορούσαν να ξεριζώσουν, έδωσαν χριστιανικό περιεχόμενο. Όπως σε πάρα πολλά παγανιστικά άλλωστε. Επειδή η Παράδοση είναι ισχυρότερη από κάθε Θρησκεία.
    Για περισσότερα στον καθ’ ύλην αρμόδιο Διονύση Φλεμοτόμο εδώ:
    http://www.parathemata.com/2011/06/blog-post_22.html

  7. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Φευγάτε ψύλλοι και κορέοι να μπούνε οι νοικοκυρέοι …

  8. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Οι μπάντες να σονάρουνε στην πλατεία και τσι ρούγες και όχι όπου πρεμέρει του όποιου επί των πολιτιστικών πολιτικού εκδιδόμενου εκδότη.

  9. Ο/Η ΤΡΙΖΟΝΙ λέει:

    Είχα μια ιδέα εμπνευσμένη από τις ΗΠΑ ….αντί για ζαρντινιέρες να αγοράσουμε παγκάκια από γρανίτη με μπρούτζινες αναμνηστηκες επιγραφές. Ας λιγοστέψουν πια οι ζαρντινιέρες και ας δημιουργηθεί μια φιλόξενη ατμόσφαιρα …. Καλό Μήνα! Έναν υπέροχο ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟ!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *