Randal Fitzgerald: ΤΡΟΦΕΣ & ΦΑΡΜΑΚΑ, Η απάτη του αιώνα, EΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ

Οι μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ-μάρκετ έχουν σήμερα αναρτημένη, σε τουλάχιστον μια πτέρυγα των καταστημάτων τους, μια πινακίδα που γράφει «υγιεινές τροφές», και κάνει κάποιους από μας να αναρωτιόμαστε μήπως στις υπόλοιπες πτέρυγες του σούπερ-μάρκετ θα έπρεπε να υπάρχουν αντίστοιχες πινακίδες που να γράφουν «ανθυγιεινές τροφές», ή «νοσογόνες τροφές», ή ακόμα «θανατηφόρες τροφές».
Αυτός ο κάπως αυθαίρετος διαχωρισμός των τροφών σε υγιεινές και ανθυγιεινές με έκανε να ζητήσω να μάθω ποια βασικά θρεπτικά συστατικά χρειάζεται το σώμα μας, για να διατηρήσει την υγεία του. Υπάρχει μια ομοφωνία στις απαντήσεις που πήρα, και βασίζεται στην κατανόηση του γενετικού μας κώδικα και της φύσης.
Αυτό που εμείς οι άνθρωποι καταναλώνουμε σαν τροφή, έχει υποστεί πιο βαθιά αλλαγή τον τελευταίο αιώνα απ’ ό,τι τα προηγούμενα εκατό χιλιάδες χρόνια. Ωστόσο, γενετικά, έχουμε το ίδιο σώμα και τις ίδιες διατροφικές ανάγκες που είχαν οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες πρόγονοί μας. Αυτή η ασυμφωνία μεταξύ του ποιοι είμαστε και του τι βάζουμε στο σώμα μας, έσπειρε τους σπόρους των σημερινών ασθενειών και επιδημιών.
Η άποψη ότι οι σύγχρονες, επεξεργασμένες τροφές, σε συνδυασμό με τις συνθετικές χημικές ουσίες, έρχονται σε αντίθεση με τη δίαιτα που είμαστε γενετικά προγραμματισμένοι να ακολουθούμε, προώθησε το 1985 ο Σ. Μπόιντ Ίτον, με μια επιστημονική εργασία που δημοσίευσε στο περιοδικό The New England Journal of Medicine. Η ιδέα αναπτύχθηκε πληρέστερα από τον Λόρεν Κορντέιν, καθηγητή του Τμήματος Υγείας και Άσκησης του Πανεπιστημίου του Κολοράντο, που έγραφε το 2002 στο βιβλίο του The Paleo Diet. «Τα γονίδιά μας καθορίζουν τις διατροφικές μας ανάγκες», και «πολλές σύγχρονες τροφές είναι σε ασυμφωνία με τη γενετική μας συγκρότηση», πράγμα που αποτελεί την «αιτία πολλών σύγχρονων ασθενειών».
Πολύ πριν ο Κορντέιν και ο Ίτον διατυπώσουν τις ιδέες τους για την τροφή και την υγεία, ένας Αμερικανός οδοντίατρος, ονόματι Γουέστον Α. Πράις, πέρασε με τη σύζυγό του τη δεκαετία του 1930 ανάμεσα σε απομονωμένες φυλές και λαούς του κόσμου – από το Περού μέχρι το Κονγκό και τα νησιά Φίτζι – μελετώντας τη σχέση μεταξύ των τροφών που κατανάλωναν και της γενικής κατάστασης της υγείας τους. Ανακάλυψε δεκατέσσερις δίαιτες φυλών, που εξασφάλιζαν πραγματική ανοσία στις αρρώστιες και τις φθορές των δοντιών. Αυτό που είχαν κοινό εκείνες οι δίαιτες ήταν ότι ούτε μία δεν περιλάμβανε επεξεργασμένες τροφές ή υδρογονωμένα φυτικά έλαια, και ότι η κάθε μία είχε τετραπλάσια ανόργανα στοιχεία και διαλυτές στο νερό βιταμίνες, απ’ ό,τι οποιαδήποτε δίαιτα, οποιασδήποτε βιομηχανικής χώρας εκείνης της εποχής.
Το 1939, στο βιβλίο του Physical Degeneration [Φυσικός Εκφυλισμός], ο Πράις περιέγραψε πώς οι θρεπτικές ουσίες, που αφθονούσαν στις τροφές των διαφόρων φυλών, τους εξασφάλιζαν γερά δόντια και καλή φυσική κατάσταση, και πόσο γρήγορα έχαναν την καλή τους υγεία, όταν εκτίθονταν σε επεξεργασμένες τροφές. Ο Πράις βρήκε, επίσης, μια άμεση σχέση μεταξύ της αποστράγγισης του εδάφους από ανόργανες ουσίες και των διατροφικών ανισορροπιών στους ανθρώπους. Και ίσως ήταν ο πρώτος που έγραψε για τη σημασία των συνεργιών στη διατροφή και την υγεία.
«Χρησιμοποιήσαμε την επιστημονική μας γνώση για να αλλάξουμε σε μεγάλο βαθμό τις τροφές της Φύσης, με αποτέλεσμα να ανατρέψουμε τους νόμους της υγείας της Φύσης», έγραψε ο Πράις. «Η Φύση έχει δημιουργήσει πακέτα τροφών, που περιέχουν συνδυασμούς ανόργανων και άλλων ουσιών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του κάθε οργανισμού. Η σύγχρονη πρακτική, που αποστερεί τις τροφές από τα θρεπτικά συστατικά τους για λόγους ευκολίας ή κέρδους, αντιστρατεύεται το απαραβίαστο πρόγραμμα της φύσης».
Τα καλλιεργήσιμα εδάφη μας έχουν γίνει αναιμικά, έχουν αποστραγγιστεί από τα ενενήντα περίπου θρεπτικά συστατικά τους εξαιτίας των λιπασμάτων, των εντομοκτόνων, των ζιζανιοκτόνων, της άρδευσης, της όξινης βροχής, και άλλων συναφών παραγόντων. Η έλλειψη αυτή, που έχει σαν αποτέλεσμα την έλλειψη θρεπτικών συστατικών από το ανθρώπινο σώμα, εξασθενεί και σκοτώνει κύτταρα του ανοσοποιητικού μας συστήματος, κάνοντάς το σώμα μας ευάλωτο στις αρρώστιες. «Υπάρχουν όλο και περισσότερα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η αυξανόμενη ατμοσφαιρική ρύπανση σε συνδυασμό με μια φτωχή σε θρεπτικά συστατικά δίαιτα, καταστρέφει το ανοσοποιητικό μας σύστημα», αναφέρει η Πόλα Μπέιλι-Χάμιλτον.
Η Έκθεση μιας Συνόδου Κορυφής για το Μέλλον του Πλανήτη, που δημοσιεύθηκε το 1992, εκτιμούσε ότι, στη διάρκεια του 20ου αιώνα, τα καλλιεργήσιμα εδάφη της Βόρειας Αμερικής έχασαν το 85 τοις εκατό των θρεπτικών συστατικών τους. Άλλα μέρη του κόσμου τα κατάφεραν λίγο καλύτερα – τα εδάφη της Ασίας και της Νότιας Αμερικής έχασαν το 76 τοις εκατό, τα εδάφη της Αφρικής το 74 τοις εκατό, και τα εδάφη της Ευρώπης το 72 τοις εκατό.
Ο Τζόελ Ντ. Γουάλας, ειδικός σε θέματα διατροφής, κατατάσσει τις 91 θρεπτικές ουσίες, που είναι απαραίτητες για την ανθρώπινη υγεία, ως εξής: εξήντα ανόργανες, δεκαέξι βιταμίνες, δώδεκα αμινοξέα και τρία βασικά λιπαρά οξέα. Αυτά μας χρειάζονται καθημερινά για να έχουμε καλή υγεία και μακροβιότητα. «Τα 91 βασικά θρεπτικά συστατικά που ιστορικά βρίσκαμε στους καρπούς της γης, δεν είναι πια εκεί – ή απουσιάζουν εντελώς, ή η διαθεσιμότητά τους έχει τόσες διακυμάνσεις, που οι πιθανότητες να τα πάρετε μόνο από την τροφή είναι λιγότερες από τις πιθανότητες να κερδίσετε στο Λόττο!»
Η επεξεργασία αφαιρεί από την τροφή ακόμα περισσότερα θρεπτικά συστατικά. Δείτε τι συμβαίνει με τον τόνο σε κονσέρβα. Η διαδικασία κονσερβοποίησης αφαιρεί το 99 τοις εκατό της βιταμίνης Α, που έχει ο φρέσκος τόνος, το 97 τοις εκατό της βιταμίνης Β1, το 86 τοις εκατό της βιταμίνης Β2 και το 46 τοις εκατό της νιασίνης, ενώ παράλληλα αυξάνει το επίπεδου οξειδωμένης χοληστερίνης στον ανθρώπινο οργανισμό. Η οξειδωμένη χοληστερίνη είναι μια ουσία που «χορηγείται συστηματικά στα πειραματόζωα, για να επισπεύσει την απόφραξη των αρτηριών τους, προκειμένου να δοκιμαστούν οι διάφορες θεωρίες γύρω από τα καρδιακά νοσήματα», αναφέρει ο διατροφολόγος Λόρεν Κορντέιν. Όταν το σιτάρι περνάει από ειδική επεξεργασία, για να γίνει άσπρο αλεύρι, που με τη σειρά του θα γίνει άσπρο ψωμί, το ποσοστό και η γκάμα των θρεπτικών συστατικών που χάνει είναι κάτι το εντυπωσιακό: ίνες, 95 τοις εκατό . σίδηρος, 84 τοις εκατό . βιταμίνη Ε, 95 τοις εκατό . μαγγάνιο, 82 τοις εκατό . νιασίνη, 80 τοις εκατό . βιταμίνη Β2, 81 τοις εκατό. Επιπλέον, οι περισσότερες τροφές ακτινοβολούνται, για να εξουδετερωθούν τα έντομα και οι μικροοργανισμοί, αλλά η διαδικασία αυτή καταστρέφει ακόμα περισσότερο τις βιταμίνες και άλλα βασικά συστατικά, και εξαλείφει τους μικροοργανισμούς που υπάρχουν στο χώμα και δρουν σαν φυσικά αντιβιοτικά.
Σε μια προσπάθεια αντιστάθμισης της απώλειας θρεπτικών ουσιών σε κάθε φάση της διαδικασίας παραγωγής, η βιομηχανία τροφίμων κατέφυγε στα συνθετικά πρόσθετα τροφών, στις λεγόμενες λειτουργικές τροφές. «Αυτού του είδους οι προσθήκες επιτρέπουν στους κατασκευαστές να πλασάρουν τροφές αμφίβολης ποιότητας σαν υγιεινές – ακόμα και σε ανθρώπους που ειδικεύονται σε θέματα υγείας», γράφει η Μάριον Νεσλ, διατροφολόγος, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και συγγραφέας του βιβλίου Food Politics [Πολιτική Τροφών]. Σαν απόδειξη, επικαλείται μια διαφήμιση της βιομηχανίας δημητριακών Kellogg’s, που εμφανίστηκε το 1999 στο περιοδικό American Journal of Public Health [Αμερικανική Επιθεώρηση Δημόσιας Υγείας]: «Froot Loop! …τα προγλυκασμένα δημητριακά είναι μια σπουδαία πηγή θρεπτικών συστατικών για τα παιδιά των ΗΠΑ».
«Καμιά λειτουργική τροφή δεν μπορεί ποτέ να αντικαταστήσει όλη τη γκάμα των θρεπτικών ουσιών και των φυτοχημικών που περιέχουν τα φρούτα, τα λαχανικά και οι ολόκληροι σπόροι», αντιλέγει η Νεστλ, «ούτε μπορεί να εξαλείψει τις βλαβερές συνέπειες μια διατροφής που δεν είναι ήδη υγιεινή».
Πολλά χρόνια πριν, το 1926, μια καταναλωτική έρευνα του Υπουργείου Εμπορίου των ΗΠΑ έδειξε ότι οι περισσότεροι Αμερικάνοι προτιμούσαν τα φρέσκα προϊόντα, λόγω της διατροφικής τους αξίας και της αρωματικής τους γεύσης. Αλλά το 100 τοις εκατό των ερωτηθέντων δήλωσε, επίσης, ότι οι κονσερβαρισμένες τροφές ήταν πιο πρακτικές και ότι θα δέχονταν να θυσιάσουν τη γεύση και τη διατροφική αξία, προκειμένου να μειώσουν το χρόνο παρασκευής.
«Η επεξεργασία τροφίμων στις ΗΠΑ έγινε πιο σύνθετη και οι δαιμόνιοι χημικοί άρχισαν να συναγωνίζονται τους παλιούς αλχημιστές, μετατρέποντας την πεζή τους πραμάτεια σε λιγουρευτές λιχουδιές, που έμοιαζαν και είχαν τη γεύση ζάχαρης, μπέικον, κρέμας…», γράφει ο Χάρβεϊ Λέβενσταϊν στο υπέροχο βιβλίο του Επανάσταση στο Τραπέζι. «Κανείς δεν είχε τη διάθεση να αμφισβητήσει τα προϊόντα της βιομηχανίας τροφίμων, που με κάθε χημική τους καινοτομία έμοιαζαν να κάνουν τη ζωή της νοικοκυράς ευκολότερη».
Αυτό που άλλαξε δραματικά τις διατροφικές συνήθειες των Αμερικάνων και, εν συνεχεία, ολόκληρου του κόσμου, ήταν εκείνο το χημικό παρασκεύασμα, που ονομάστηκε «TV γεύμα». Μολονότι επινοήθηκε από τις Αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις και μια εταιρεία τροφοδοσίας αεροσκαφών, είναι η βιομηχανία SA SWANSON & SONS που το έκανε δημοφιλές στις αρχές της δεκαετίας του 1950 . ο δίσκος με την κατεψυγμένη γαλοπούλα, τις γλυκοπατάτες και τα μπιζέλια, προκάλεσε άθελά του τη γέννηση της βιομηχανίας φάστφουντ και, μαζί της, την ανάγκη να ανακαλύψει κάποιος το φούρνο μικροκυμάτων.
Οι καινοτομίες αυτές χαιρετίστηκαν σαν πραγματικοί θρίαμβοι της ατομικής εποχής. Πρόσω ολοταχώς, λοιπόν, για να φτάσουμε όσο γίνεται πιο γρήγορα στη σημερινή ανεξέλεγκτη κατάσταση. Γράφω αυτές τις γραμμές έχοντας μόλις διαβάσει ένα άρθρο για μια καινούργια χημική ουσία, που ξεγελάει τους γευστικούς κάλυκες, κάνοντάς τους να νομίζουν ότι αναγνωρίζουν αλάτι ή ζάχαρη, εκεί όπου δεν υπάρχει ίχνος. Η νέα ουσία – που εφευρέθηκε από μια εταιρεία βιοτεχνολογίας, σε συνεργασία με την Kraft, τη Nestlé, την Coca-Cola και την Campbell Soup – δεν έχει δικό της άρωμα και γεύση, και επειδή εμπίπτει στην κατηγορία των «Αρωματικών», μπορεί να μπαίνει στα τρόφιμα χωρίς να αναφέρεται μεταξύ των συστατικών τους. Οι τέσσερις εταιρείες τροφίμων έχουν εξασφαλίσει αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης της νέας ουσίας, αλλά, επικαλούμενες τη νομοθεσία περί βιομηχανικής κατασκοπίας, αρνούνται να κατονομάσουν τα προϊόντα που θα την περιέχουν. Επιμένουν ότι ακόμα και χωρίς να την έχουν δοκιμάσει, ξέρουν πως θα είναι ακίνδυνη για την ανθρώπινη υγεία, δεδομένου ότι θα χρησιμοποιείται σε πολύ μικρές ποσότητες.

Τίποτα στο βασίλειο των τροφίμων δεν είναι αυτό ακριβώς που φαίνεται ότι είναι. Πάρτε την Ψευδαίσθηση των Φυσικών Αρωματικών. Δεν υπάρχει καμιά πραγματική διαφορά μεταξύ «φυσικής» και «τεχνητής» αρωματικής ουσίας, σε καμιά λίστα συστατικών. Και οι δυο κατηγορίες αποτελούν συνθετικές χημικές ουσίες, που παράγονται με ελαφρά διαφορετικές μεθόδους. Σχεδόν κάθε προϊόν που πλασάρεται ως «διαίτης» ή «με λίγες θερμίδες» ή «χωρίς ζάχαρη», περιέχει χημικά πρόσθετα και τεχνητά γλυκαντικά που μας αποκοιμίζουν, κάνοντάς μας να πιστεύουμε ότι είναι κατά κάποιο τρόπο πιο υγιεινό από το προϊόν που αντικατέστησε. Αυτό επαναλαμβάνεται συνέχεια στη χώρα των μαγικών τροφών του Οζ. Για παράδειγμα, οι «υπεύθυνοι» για την ασφάλεια των τροφίμων και οι βιομηχανίες επεξεργασίες τροφίμων μας έλεγαν επί χρόνια ότι η δημιουργημένη σε εργαστήριο μαργαρίνη ήταν είναι πιο υγιεινή από το φυσικό βούτυρο. Ύστερα, δεκαετίες αργότερα, ανακαλύφθηκε ότι τα υδρογονωμένα έλαια της μαργαρίνης συμβάλλουν στην καρδιοπάθεια και επομένως η μαργαρίνη είναι λιγότερο υγιεινή τελικά.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *