Η απονομιμοποίηση της παραβατικότητας

Οταν πριν από δέκα, περίπου, χρόνια η Ελλάδα έγινε μέλος της ΟΝΕ, οι περισσότεροι χαρήκαμε για την αναβάθμιση της χώρας στην Κοινότητα, χωρίς να αναρωτηθούμε αν όντως αξίζαμε τη διάκριση αυτή ή μάλλον αν την αποκτήσαμε με το σπαθί μας. Σήμερα, γνωρίζουμε, όπως η «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων», ότι πρέπει να τρέξουμε πολύ για να εξακολουθούμε να βρισκόμαστε κάτω από την σκιά του ίδιου δέντρου, δηλαδή της ΟΝΕ. Τα λόγια του τότε Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος ηχούν τώρα προφητικά. Στις 17 Ιουνίου 1999 έλεγε: «Ο κόσμος δεν τελειώνει με την είσοδό μας στην ΟΝΕ. Το κλίμα σταθερότητας πρέπει να συνεχιστεί». Δυστυχώς, οι Ελληνες δεν έλαβαν σοβαρά υπόψη τους τις παραινέσεις του κ. Παπαδήμου. Οι κυβερνήσεις μας εξακολούθησαν να σωρεύουν ελλείμματα και χρέη σαν να μην υπήρχε αύριο. Ο χρονικός ορίζοντας των πολιτικών μας υπήρξε η επόμενη εκλογική αναμέτρηση και όχι το μέλλον της επόμενης γενιάς.

Οι δημοσιεύσεις του ξένου Τύπου κατά την τρέχουσα κρίση της οικονομίας μας είναι στο σύνολό τους τόσο εξευτελιστικές για τους Ελληνες ώστε να νοσταλγεί κανείς την αρνητική προσοχή που είχε επισύρει η δικτατορία της 21ης Απριλίου, η οποία τουλάχιστον δεν ήταν επιλογή του ελληνικού εκλογικού σώματος.

Η Le Monde συνοψίζει τη σημερινή μας εικόνα: «…μια χώρα στο χείλος της χρεοκοπίας, απαξιωμένη από τις αγορές, εκτεθειμένη στην κερδοσκοπία, πνιγμένη από κολοσσιαία χρέη και δημοσιονομικά ελλείμματα, με ένα δυσλειτουργικό κράτος και γενικευμένο σύστημα διαφθοράς».

Η δίδυμη λαίλαπα των ελλειμμάτων και του χρέους μάς καθηλώνει σε έναν φαύλο κύκλο ανατροφοδότησης του προβλήματος. Το αποτέλεσμα αν δεν βρεθεί διέξοδος, θα είναι μια ύφεση διαρκείας που θα μας επαναφέρει στο παρελθόν της υπανάπτυξης. Μια αναπτυξιακή πολιτική διά του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων, αν βρεθούν πόροι, ίσως γλυκάνει τα μέτρα λιτότητας που έρχονται. Διαφορετικά, η έλλειψη παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας θα μας επαναφέρει στο ίδιο πρόβλημα και στις ίδιες μεθόδους παρέλκυσής του.

Το πρόβλημα συνεπώς δεν αντιμετωπίζεται μόνο με έκτακτα μέτρα. Επιβάλλεται η εκπαίδευση των Ελλήνων με στόχο τη δημιουργία κοινωνίας πολιτών. Οι ατασθαλίες των πολιτικών βρίσκονται συχνότερα στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων απ’ ό,τι οι παραβάσεις του κοινωνικού συνόλου. Ομως, η καθημερινή μας παραβατικότητα και η ανοχή μας προς αυτήν συμποσούνται σε τεράστια μεγέθη που μας καθηλώνουν. Οπως σωστά επισημαίνει ο Γιώργος Παγουλάτος (21 Φεβρουαρίου), «Κοινωνικό συμβόλαιο αμοιβαίας ανοχής και αμοιβαίας συνενοχής» ισχύει παντού στην Ελλάδα.

Η Αριστερά υποστηρίζει τον μύθο του αθώου και προδομένου λαού ο οποίος είναι γενικώς αμέτοχος στα δρώμενα, ενώ ευθύνη φέρει μόνον η αστική τάξη. Λειτουργεί έτσι η Αριστερά σε έναν κόσμο εκτός πραγματικότητας και τρέφει ίσως και την ελπίδα ότι οι αντιξοότητες θα ανατρέψουν την άρχουσα τάξη. Οποιαδήποτε καταστροφή εγγράφεται στις αναγκαίες απώλειες που θα υποστεί ο λαός προκειμένου να απολαύσει τους καρπούς ενός δικαιότερου συστήματος εις το διηνεκές. Η αυθαιρεσία των πάσης μορφής κινητοποιήσεων που γνωρίσαμε τον τελευταίο μήνα, ουδόλως ενοχλεί τους ρέκτες της κοινωνικής επανάστασης, ακόμα και αν οι διαμαρτυρόμενοι, ας πούμε, αγρότες δεν ανήκαν στις τάξεις των οπαδών τους. Είναι και αυτοί ευκαιριακοί σύμμαχοι. Η αναφορά, τέλος, ηγέτη αριστερού κόμματος στη διαφορετική μεταχείριση των επιβατών της πρώτης θέσης του «Τιτανικού» αφήνει να εννοηθεί ότι αν το πλοίο βυθιζόταν αύτανδρο θα είχε εξασφαλισθεί η κοινωνική δικαιοσύνη. Το ζήτημα βέβαια που θα έπρεπε να τον απασχολεί θα ήταν η σωτηρία του ελληνικού «Τιτανικού» που καταπλέει προς το παγόβουνο.

Η κοινωνική μας πραγματικότητα, ωστόσο, η οποία εξέθρεψε τα ελλείμματα και τα χρέη που οδηγούν στην σημερινή κρίση, έχει μεγαλύτερη σχέση με την κλεφταρματολική παράδοση της κατακερματισμένης κοινωνίας. Τι κι αν γλιτώσουμε προσωρινά από την τρέχουσα δημοσιονομική κρίση και επιστρέψουμε δριμύτεροι στις παλιές, κακές μας συνήθειες;

Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα πάψει να νομιμοποιείται η παραβατικότητα στο μυαλό του κάθε Ελληνα, δεξιού και αριστερού; Ενας τρόπος θα ήταν να κατανοήσει η ελληνική οικογένεια ότι η παρανομία –μικρή και μεγάλη– υπονομεύει το μέλλον των παιδιών και εγγονιών τους. Δεδομένης της αφοσίωσης των περισσοτέρων στην πρόοδο των παιδιών τους, ο δρόμος προς την κοινωνία των πολιτών μπορεί να βασιστεί σε απαρασάλευτες αξίες που διέπουν την ελληνική κοινωνία.

Στη νέα αυτή εκπαίδευση και επιμόρφωση των ελληνοπαίδων και των γονέων τους, θα πρέπει να εγκύψει το γρηγορότερο το υπουργείο Παιδείας. Και με την ευκαιρία αυτή θα ήταν χρήσιμο να θυμηθούμε ρήσεις που έρχονται κατευθείαν από ένα παρελθόν υπανάπτυξης.

Στο ακόλουθο απόσπασμα επιχειρείται η νομιμοποίηση του ρουσφετιού ως μηχανισμού ο οποίος επιτρέπει στον απρόσωπο υπήκοο να γνωριστεί με το εξίσου απρόσωπο κράτος. Ο συγγραφέας του κειμένου συνηγορεί υπέρ κάποιας «προσωποκρατικής» σχέσης ανάμεσα στο «πρόσωπο» και στην εξουσία; «(…) τα ανώνυμα πλήθη των ψηφοφόρων (έχουν) μοναδική πρόσβαση στην πολιτική με το συκοφαντημένο ρουσφέτι, αυτή την έσχατη δυνατότητα προσωπικής σχέσης του πολίτη με τον απρόσωπο κρατικό μηχανισμό» (Μάρκος Δραγούμης, Πορεία προς τον φιλελευθερισμό, Ελληνική Ευρωεκδοτική, 1992, σ. 464.). Υπάρχει, βέβαια, μια πολύ δικαιότερη πρόσβαση, αυτή που επαγγέλλεται το φιλελεύθερο κράτος δικαίου. Είναι η πρόσβαση που διεκδικεί ο αυτεξούσιος πολίτης ο οποίος αναγνωρίζει τις ευθύνες του και υπερασπίζεται τα δικαιώματά του.

ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ (Φωτογραφία: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΡΓΑΡΗΣ)

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

2 Σχόλια

  1. Ο/Η nicolaos demonicos λέει:

    @ Πολίτης = Το συνειδητοποιημένο ως προς το Είναι, γενικό και ατομικό, άτομο-μέλος μιας Πολιτείας, ως εκ τούτου δε συμμετέχον στα κοινά όχι καθ’ υπόδειξιν αλλά εκ συνειδήσεως και δρων με γνώμονα το «εμείς» και όχι το «εγώ», μία δε των βασικών υποχρεώσεών του είναι ο διαρκής έλεγχος της υπό του ιδίου εκλεγμένης να υπηρετή την Πολιτεία διοικήσεως.
    Στέκομαι στο «Επιβάλλεται η εκπαίδευση των Ελλήνων με στόχο τη δημιουργία κοινωνίας πολιτών», με το οποίο ο κ. Βερεμής ορίζει την ανυπαρξία της ουσίας της έννοιας «πολίτης», δηλαδή του θεμελίου και ακρογωνιαίου λίθου της Πολιτείας.
    Όλα τα άλλα συνιστούν αναπόφευκτες «παράπλευρες απώλειες» ακριβώς λόγω αυτού του ελλείμματος.

  2. Ο/Η έσπερος λέει:

    @Ο κ. Βερέμης ομιλεί για “παραβατικότητα” και κλίμα γενικευμένης αναχής της. Ο όρος όμως που, κατά τη γνώμη μου, ταιριάζει στην περιγραφόμενη κατάσταση αναίρεσης κάθε ίχνους κοινωνικής ηθικής και αλληλεγγύης, είναι εκείνος της “ανομίας” (anomie), όπως ορίζεται από τον Durkheim. Τότε μόνο έχει νόημα και η προτεινόμενη από τον κ. καθηγητή προσφυγή στην “εκπαίδευση των Ελλήνων με στόχο τη δημιουργία κοινωνίας πολιτών”, προσπάθεια η οποία, όπως γράφει, “μπορεί να βασιστεί σε απαρασάλευτες αξίες που διέπουν την ελληνική κοινωνία”.
    Αλλά για ποιά “κοινωνία πολιτών” και ποιές “απαρασάλευτες αξίες” μιλάμε;
    Νά, αίφνης, πως ορίζει την κοινωνία των πολιτών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή,(από την οποία αναμένουμε χείρα βοηθείας), στην Ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο της 29ης Ιουνίου 2005 (COM2005) 290 τελικό): “Κοινωνία των πολιτών: Όλες οι υπάρχουσες δομές στην κοινωνία, εκτός της διοίκησης και του δημόσιου τομέα, που βασίζονταισε προαιρετική ή υποχρεωτική συμμετοχή (οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι ενώσεις εργοδοτών, οι οργανώσεις που εκπροσωπούν οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες με την ευρύτερη έννοια του όρου, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι επιτόπιες ενώσεις που επιτρέπουν στους πολίτες να συμμετέχουν στην τοπική ζωή, οι θρησκευτικές κοινότητες και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης).

    Μα οι δομές αυτές υπάρχουν στην πατρίδα μας, όπως και σε κάθε άλλη χώρα . Η διαφορά είναι ότι οι δικές μας, στην πλειονότητά τους, είναι μονοδιάστατες, δηλαδή δεν βλέπουν μπροστά τους και δεν επιδιώκουν τίποτε άλλο από το δικό τους συμφέρον.
    Πιστεύει ειλικρινά ο κ. Βερέμης ότι η ανατροπή αυτής της ελεεινής κατάστασης, η αλλαγή νοοτροπίας μας, μπορεί να επιτευχθεί μέσω του Υπουργείου Παιδείας /καί Θρησκευμάτων, προσθέτω/ και με ποιό τρόπο; Μήπως με ένα ακόμη μάθημα πολιτικής ή κοινωνικής αγωγής, ή/και τον εκθειασμό “απαρασάλευτων αξιών”, άρα πατροπαράδοτων, παραδοσιακών, συντηρητικών;;; Προσοχή όμως με την παράδοση. Η αναγωγή της σε σωτήρια αυθεντία θα ήταν σφάλμα ολκής.
    Ο κ. Βερέμης φρονεί ότι “η κοινωνική μας πραγματικότητα έχει μεγαλύτερη σχέση με την κλεφταρματολική παράδοση της κατακερματισμένης κοινωνίας”. Σωστό και μπράβο μας, που φαίνεται να ζούμε ακόμη στην Τουρκοκρατία! Ο κ. καθηγητής θεωρεί πάντως θετικές τις αξίες που διέπουν την ελληνική οικογένεια, όπως “η αφοσίωση των περισσοτέρων στην πρόοοδο των παιδιών τους”. Τί όμως θα ήταν εκείνο που θα αναγκάσει τον γονιό να μην επιλέξει μια από τις πατροπαράδοτες μεθόδους, φερειπειν το ρουσφέτι;
    Ας μην απατώμεθα. Χωρίς ένα ριζικό εξορθολογισμό στον τομέα της εκπαίδευσης, με την εξάλειψη ή παραμέριση των ανασταλτικών οπαραγόντων της διαμόρφωσης διαυγούς και ελεύθερης δοιάνοιας και προσωπικότητας, η κατάσταση δεν θα αναστραφεί. Ο ρόλος της εκπαίδευσης είναι πάντως περιορισμένος και ανεπαρκής και θα απαιτήσει χρόνο. Το ζητούμενο αυτή τη στιγμή είναι ο χρηστός δημόσιος βίος και η ανάγκη να πρυτανεύσει ο Ορθός Λόγος παντού, κυρίως δε στα πρυτανεία και στους νοες των πνευματικών ταγών και διαμορφωτών της κοινής γνώμης, στους οποίους ανήκει δικαιωματικά ο καθηγητής κ. Βερέμης.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *